Select Your Style

Choose View Style

  • Full
  • Boxed

Choose Colour style

  • skyblue
  • green
  • blue
  • coral
  • cyan
  • eggplant
  • pink
  • slateblue
  • gold
  • red

Τα Αντιοξειδωτικά και οι Φυτοχημικές Ενώσεις και η Δυνητική τους Χρήση στον Διαβήτη

Σύμφωνα με την έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για το 2016: «Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκτιμάται ότι 422 εκατομμύρια ενήλικες ζούσαν με διαβήτη το 2014, σε σύγκριση με 108 εκατομμύρια το 1980. Ο παγκόσμιος επιπολασμός (τυποποιημένος για την ηλικία) του διαβήτη έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 1980, από 4,7% σε 8,5% στον ενήλικο πληθυσμό.

Αυτό αντανακλά την αύξηση των σχετικών παραγόντων κινδύνου, όπως το υπερβολικό βάρος ή παχύσαρκοι. Κατά την τελευταία δεκαετία, ο επιπολασμός του διαβήτη αυξήθηκε ταχύτερα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος απ’ ό,τι στις χώρες υψηλού εισοδήματος (1)».

Σύμφωνα με τις εκθέσεις του ΠΟΥ και την μελέτη των Bellamy L  και συνεργατών (2-5): «Ο διαβήτης προκάλεσε το 2012, 1,5 εκατομμύρια θανάτους. Η υψηλότερη από τη βέλτιστη γλυκόζη στο αίμα, προκάλεσε επιπλέον 2,2 εκατομμύρια θανάτους, αυξάνοντας τους κινδύνους καρδιαγγειακών και άλλων ασθενειών.

Σαράντα τρία τοις εκατό αυτών των 3,7 εκατομμυρίων θανάτων συμβαίνουν πριν από την ηλικία των 70 ετών. Το ποσοστό των θανάτων που οφείλονται σε υψηλή γλυκόζη στο αίμα ή διαβήτη που εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 70 ετών είναι υψηλότερο στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος από ό, τι στις χώρες υψηλού εισοδήματος (2-5)».

Σύμφωνα με τον IDF Diabetes Atlas και τις μελέτες των Singh SR και συνεργατών, Smith-Spangler CM και συνεργατών και Bloom DE και συνεργατών (6-9): «Ο διαβήτης και οι επιπλοκές του επιφέρουν σημαντική οικονομική απώλεια για τα άτομα με διαβήτη και τις οικογένειές τους, καθώς και για τα συστήματα υγείας και τις εθνικές οικονομίες μέσω άμεσων ιατρικών δαπανών και απώλειας εργασίας και μισθών (6).

Με βάση τις εκτιμήσεις του κόστους από μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση, έχει εκτιμηθεί ότι το άμεσο ετήσιο κόστος του διαβήτη στον κόσμο είναι πάνω από 827 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (27, 28). Η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF) εκτιμά ότι οι συνολικές παγκόσμιες δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης για το διαβήτη υπέρ-τριπλασιάστηκαν κατά την περίοδο 2003-2013 – αποτέλεσμα της αύξησης του αριθμού των ατόμων με διαβήτη και της αύξησης των κατά κεφαλήν δαπανών για διαβήτη (7).

Μια μελέτη εκτιμά ότι οι απώλειες του ΑΕΠ παγκοσμίως από το 2011 έως το 2030, συμπεριλαμβανομένου τόσο του άμεσου όσο και του έμμεσου κόστους του διαβήτη, θα φθάσουν συνολικά τα 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων 900 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ για χώρες υψηλού εισοδήματος και 800 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ για τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος (8, 9).

Ποιες είναι οι επιπλοκές του Διαβήτη;

Η έκθεση του ΠΟΥ και η μελέτη των Johnsson, IW και συνεργατών (10, 11) αναλύουν την σημαντικότητα του καλά ελεγχόμενου διαβήτη. Σύμφωνα με τους επιστήμονες αυτούς: «Ο διαβήτης, αν δεν είναι καλά ελεγχόμενος, μπορεί να προκαλέσει τύφλωση, νεφρική ανεπάρκεια, ακρωτηριασμό του κάτω άκρου και αρκετές άλλες μακροπρόθεσμες συνέπειες που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής. Όπου υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία – κυρίως από χώρες υψηλού εισοδήματος – ο επιπολασμός, η επίπτωση και οι τάσεις διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών (10, 11).

Σύμφωνα με την μελέτη των Thent & Latiff Σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να επηρεάσει πολλαπλά όργανα, συμπεριλαμβανομένου του παγκρέατος, του ήπατος, των νεφρών, των ματιών, της καρδιάς, του δέρματος και των αγγείων (12)».

Η μελέτη των Asmat και συνεργατών περιγράφει: «Οι επιπλοκές μπορεί να είναι μικροαγγειακές (νευροπάθεια, νεφροπάθεια και αμφιβληστροειδοπάθεια), μακροαγγειακή (στεφανιαία νόσος, εγκεφαλικό επεισόδιο) και τόσο μικροαγγειακή και μακροαγγειακή (διαβητικό πόδι) (13)».

  1. Απώλεια της όρασης

Η μελέτη των Whincup PH και συνεργατών περιέγραψε ότι (14): «Το 2010 καταγράφηκε Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια σε ποσοστό 1,9% μέτριας ή σοβαρής οπτικής δυσλειτουργίας σε παγκόσμιο επίπεδο και 2,6% της τύφλωσης το  (14)».

Η μελέτη των Harder T και συνεργατών δείχνει ότι (15): «Ο επιπολασμός οποιασδήποτε αμφιβληστροειδοπάθειας σε άτομα με διαβήτη είναι 35%, ενώ η πολλαπλασιαστική (απειλητική για την όραση) αμφιβληστροειδοπάθεια είναι 7% (15)».

  • Νεφρική νόσος τελικού σταδίου

Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΥ (16): «Συγκεντρωτικά δεδομένα από 54 χώρες δείχνουν ότι τουλάχιστον το 80% των περιπτώσεων νεφρικής νόσου τελικού σταδίου (ESRD) προκαλούνται από διαβήτη, υπέρταση ή συνδυασμό των δύο. Το ποσοστό της ESRD που αποδίδεται μόνο στο διαβήτη κυμαίνεται από 12–55% (16)».

  • Καρδιαγγειακά επεισόδια

Η μελέτη των Willi C  και συνεργατών περιγράφει ότι (17): «Οι ενήλικες με διαβήτη έχουν ιστορικά δύο ή τρεις φορές υψηλότερο ποσοστό καρδιαγγειακών παθήσεων (CVD) από τους ενήλικες χωρίς διαβήτη (17).

Η μελέτη των Bellamy L και συνεργατών και τα διαγνωστικά κριτήρια του ΠΟΥ περιγράφουν ότι (16, 17):  «Ο κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων αυξάνεται συνεχώς με την αύξηση των επιπέδων γλυκόζης στο πλάσμα νηστείας, ακόμη και πριν από την επίτευξη των επιπέδων επαρκή για τη διάγνωση του διαβήτη (18, 19)».

  • Ακρωτηριασμοί κάτω άκρων

Η μελέτη των Johnsson, IW και συνεργατών περιγράφει ότι: «Ο διαβήτης φαίνεται να αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο ακρωτηριασμού των κάτω άκρων λόγω μολυσμένων, μη θεραπευτικών ελκών ποδιών (20).

Τα ποσοστά ακρωτηριασμού σε πληθυσμούς με διαγνωσθέν διαβήτη είναι συνήθως 10 έως 20 φορές υψηλότερα από εκείνα των μη διαβητικών πληθυσμών. Κατά την τελευταία δεκαετία κυμαίνονται από 1,5 έως 3,5 γεγονότα ανά 1.000 άτομα ανά έτος σε πληθυσμούς με διαγνωσθέν διαβήτη (20)».

Στις επισημάνσεις του ο ΠΟΥ καταλήγει: «Οι επιπλοκές του διαβήτη έχουν σημαντικό αντίκτυπο στα άτομα που τα βιώνουν και ο αντίκτυπός τους γίνεται επίσης αισθητός σε επίπεδο πληθυσμού. Ο διαβήτης αποτελεί σοβαρή απειλή για την υγεία του πληθυσμού».

 Ποιες είναι οι ομάδες του διαβήτη;

Στην μελέτη των Merve Bacanlia και συνεργατών που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό   Adv Food Nutr Res. 2019 καταγράφουν τις ομάδες του διαβήτη σύμφωνα με την μελέτη των  Michiels, C. Και συνεργατών. Σύμφωνα με τους επιστήμονες αυτούς (21, 22): «Η χρόνια υπεργλυκαιμία είναι μια πολύπλευρη, προοδευτική οξειδωτική διαταραχή του στρες. Σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να ταξινομηθεί σε τέσσερις ομάδες (21, 22):

  1. Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1

Αυτή η μορφή διαβήτη ονομάζεται επίσης ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης (IDDM). Μια σκανδάλη-είτε μια ασθένεια ή άγχος-προκαλεί το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί και να καταστρέψει τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος. Ως αποτέλεσμα, το πάγκρεας σταματά να παράγει ινσουλίνη. Ο Τύπος Ι μπορεί να αναπτυχθεί ξαφνικά στην παιδική ηλικία ή την εφηβεία (21, 22).

  • Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2

Αυτή η μορφή διαβήτη ονομάζεται επίσης μη ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης (NIDDM). Όταν το πάγκρεας παράγει ινσουλίνη, αλλά τα κύτταρα δεν είναι σε θέση να την χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά, αυτή η επίδραση ονομάζεται «αντίσταση στην ινσουλίνη». Ο διαβήτης τύπου 2 είναι πολύ πιο συχνός από τον τύπο 1 και περίπου το 90% όλων των περιπτώσεων διαβήτη είναι τύπου 2. Υπάρχει μια ισχυρή γενετική προδιάθεση. Η ηλικία, η παχυσαρκία και ο καθιστικός τρόπος ζωής είναι επίσης παράγοντες κινδύνου (21, 22).

  • Ιδιοπαθής σακχαρώδης διαβήτης

Είναι ένας υπότυπος του διαβήτη τύπου 1 χωρίς γνωστές αιτιολογίες και έντονα κληρονομικό (21, 22)».

  • Σακχαρώδης διαβήτης Κύησης

Για τον Σακχαρώδη διαβήτη Κύησης η Έκθεση του ΠΟΥ, και οι μελέτες των Bellamy L  και συνεργατών, Asmat, U και συνεργατών, Bacanlı, M. και συνεργατών και Shukla, A. και συνεργατών περιγράφουν ότι: «Μπορεί να συμβεί στην εγκυμοσύνη και είναι μια μορφή δυσανεξίας στη γλυκόζη (2, 3, 13, 23, 24)».

Διαβήτης και Οξειδωτικό Στρες

Οι μελέτες των Weseler, A. R., & Bast, A και Rains, J. L., & Jain, S. K. περιγράφουν ότι (25, 26): «Το οξυγόνο είναι απαραίτητο για την ανθρώπινη ζωή, ωστόσο, μπορεί να επηρεάσει ή/και να σκοτώσει τα κύτταρα όταν παράγονται ελεύθερες ρίζες  οξυγόνου (ROS) (25). Οι ROS σχηματίζονται από τη αναγωγή του μοριακού οξυγόνου ή από την οξείδωση του νερού και παράγονται προϊόντα όπως το ανιόν του  υπεροξείδιο, το υπεροξείδιο του υδρογόνου και η ελεύθερη ρίζα του υδροξυλίου (26)».

Οι μελέτες των Rains & Jain και συνεργατών και Halliwell, B. (26, 27) περιγράφουν τις επιδράσεις του χρόνιου στρες. Σύμφωνα με τους επιστήμονες αυτούς: «Το οξειδωτικό στρες μπορεί να εμφανιστεί με την υπερπαραγωγή ROS και/ή μειωμένης αντιοξειδωτικής ικανότητας (26). Το οξειδωτικό στρες προκαλεί την απώλεια της λειτουργίας και της δομής των υγιών κυττάρων, του DNA και άλλων σημαντικών μακρομορίων. Αυτές οι επιδράσεις ενοχοποιούνται για την πρόκληση των χρόνιων ασθενειών, όπως εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιαγγειακές βλάβες συμπεριλαμβα-νομένου και του διαβήτη (27).

Οι μελέτες των Duchen, και συνεργατών και  Kim Rains & Jain και συνεργατών περιγράφουν (27, 28): «Πολλαπλοί παράγοντες προκαλούν οξειδωτικό στρες στο διαβήτη. Η κύρια πηγή οξειδωτικού στρες είναι τα μιτοχόνδρια. Περίπου το 98% του εισπνεόμενου οξυγόνου καταναλώνεται από τα μιτοχόνδρια, εκ των οποίων περίπου 0,2-2% οδηγεί στην παραγωγή ROS (27, 28)».

Οι μελέτες των Moussa, S., Kawamura, M. και συνεργατών και Tsai, E. C. και συνεργατών (29, 30, 31) περιγράφουν ότι: «Ένα μέρος του χρησιμοποιούμενου οξυγόνου στα μιτοχόνδρια ανάγεται σε νερό, και το υπόλοιπο μετατρέπεται σε ελεύθερες ρίζες οξυγόνου κατά τον μιτοχονδριακό οξειδωτικό μεταβολισμό (29). Διαπιστώθηκε ότι η υπεροξειδοποίηση της χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (LDL) επάγεται από την υπεργλυκαιμία. Αυτή η επαγωγή προκαλεί την ανάπτυξη ελεύθερων ριζών (30, 31)».

Οι μελέτες των Jiang και συνεργατών και Wolff & Dean περιγράφουν ότι (32, 33): «Η οξείδωση της γλυκόζης είναι ο άλλος σημαντικός παράγοντας στην παραγωγή ελεύθερων ριζών. Στη μορφή enadiol, η γλυκόζη οξειδώνεται σε μια μετάβαση-μέταλλο-εξαρτώμενη αντίδραση σε ένα ανιόν ελεύθερης ρίζας enadiol που μετατρέπεται σε οξειδωτικές ρίζες ( 32,33)».

Οι μελέτες των Brownlee, M. και 36. Rains, J. L., & Jain, S. K. (34, 35) περιγράφουν ότι: «Ένας άλλος μηχανισμός του οξειδωτικού στρες στο διαβήτη, είναι η παραγωγή προηγμένων γλυκαιμικών τελικών προϊόντων (AGEs) (34). Τα AGEs σχηματίζονται μέσω της ομοιοπολικής δέσμευσης της αλδεΰδης ή της κετόνης σε ομάδες των αναγωγικών σακχάρων και σε ελεύθερες αμινομάδες των αμινοξέων των πρωτεϊνών (35)».

Οι μελέτες των Rains, J. L., & Jain, και συνεργατών και S. K.  Wright, E. και συνεργατών (26, 36) περιγράφουν ότι: «Στις περισσότερες από τις μελέτες, φαίνεται ότι η σηματοδότηση ινσουλίνης είναι μειωμένη σε οξειδωτικό στρες. Αυτή η κατάσταση προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη του κυττάρου (36). Ωστόσο, ο μηχανισμός μειωμένης σηματοδότησης ινσουλίνης είναι άγνωστος (26)».

Οι μελέτες των Godin, D. V. και συνεργατών και Tanaka, Y., και συνεργατών (37, 38) περιγράφουν ότι: «Υπάρχουν διάφορα ενδογενή ή εξωγενή είδη που παίζουν ρόλο στην αντιοξειδωτική άμυνα (37). Η δισμουτάση (SOD), η καταλάση (CAT), η υπεροξειδάση γλουταθειόνης (GPx) είναι τα αντιοξειδωτικά ένζυμα που εμποδίζουν το σώμα από το οξειδωτικό στρες (37).

Στην υπεργλυκαιμία, το ενδογενές αντιοξειδωτικό αμυντικό σύστημα μεταβάλλεται. Έχουν αναφερθεί αυξήσεις και μειώσεις στις δραστηριότητες βασικών αντιοξειδωτικών ενζύμων, συμπεριλαμβανομένων των CAT, SOD, GPx και αναγωγάση της γλουταθειόνης (GR) στο διαβήτη. Αναφέρεται ότι τα επίπεδα 4-υδροξυνονενικής (4-HNE) και 8-υδροξυ-2-δεοξυγουανοσίνης (8-OH-dG) αυξήθηκαν, γεγονός που έδειξε ότι η υπεργλυκαιμία είναι κύρια αιτία οξειδωτικού στρες στα β-κύτταρα των παγκρεατικών νησίδων και της γλυκόζης που προκαλείται από οξειδωτικό στρες (38)».

Ποιος είναι ο Ρόλος του Οξειδωτικού Στρες στον Διαβήτη και στις επιπλοκές του;

Η μελέτη των Niels van der Schaft και συνεργατών, η μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας  των Maritim AC και συνεργατών και η μελέτη των Benzie IFF και Choi S-W., περιγράφουν (39, 40, 41): «Το οξειδωτικό στρες θεωρείται συνήθως σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στην παθογένεση του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Γενικά, το οξειδωτικό στρες είναι το αποτέλεσμα της περίσσειας οξειδωτικών ριζών οξυγόνου (ROS) και οξειδωτικών ριζών αζώτου (NOS) (25, 26, 27)».

Οι μελέτες των Noori Al-Waili και συνεργατών, Taniyama Y και συνεργατών και Ceriello A και συνεργατών περιγράφουν ότι (42, 43, 44): «Τα δεδομένα από πειραματικά μοντέλα και διαβητικούς ασθενείς έδειξαν ότι η αύξηση του οξειδωτικού στρες διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην έναρξη και την εξέλιξη επιπλοκών του διαβήτη (28-30)».

Οι επιδημιολογικές μελέτες των Elmarakby AA και συνεργατών, Cederberg J και συνεργατών και Calvert JW συνεργατών περιγράφουν ότι (45, 46, 47): «Φαίνεται συσχέτιση μεταξύ φλεγμονής και του αυξημένου οξειδωτικού στρες για παράδειγμα με την καρδιαγγειακή νόσο (CVD) και της νεφρικής λειτουργείας (45, 46, 47)».

Σύμφωνα με την μελέτη των Cachofeiro V και συνεργατών (48):  «Σε σύγκριση με τα άτομα ελέγχου, οι αντιοξειδωτικοί παράγοντες, όπως SOD, GPx, CAT, και βιταμίνη C, είναι βρίσκονται σε μειωμένα επίπεδα σε ασθενείς με διαβητική νεφροπάθεια.

Παράλληλα η μελέτη των Elmarakby AA και συνεγατών (45) περιέγραψε ότι: «Υπήρξε σημαντική αύξηση της μαλοντιαλδεΰδης ορού (MDA), των AGEs, πρωτεϊνών καρβονυλίου, και της 8-υδροξυ-2′-δεοξυγουανονοσίνης σε ασθενείς με διαβήτη (45).

Η μελέτη των Calvert JW και συνεργατών αναλύοντας τα δεδομένα περιγράφουν ότι (49): «Τα δεδομένα έδειξαν ότι διάφοροι παράγοντες και παράγοντες όπως φλεγμονώδη κύτταρα, κυτοκίνες, και προ ινώδεις αυξητικοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων TGF-β, μονοκυττάρων η πρωτεΐνη MCP-1, ο παράγοντας ανάπτυξης συνδετικού ιστού (CTGF), παράγοντας νέκρωσης όγκου (TNF-α), ιντερλευκίνη (IL) IL-1, IL-6, IL-18, και μόρια προσκόλλησης κυττάρων (CAMs) εμπλέκονται στην παθογένεση του διαβητικής νεφροπάθειας, μέσω αυξημένης αγγειακής φλεγμονής και ίνωσης (49)».

Ποιες είναι οι Εσωτερικές Πηγές Ελευθέρων Ριζών;

• Σύμφωνα με την μελέτη των Jeffrey AS και συνεργατών τα Μιτοχόνδρια αποτελούν μια τέτοια εσωτερική πηγή ελευθέρων ριζών. Σύμφωνα τους επιστήμονες που συνέταξαν την μελέτη αυτή (50): «Η μιτοχονδριακή αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων παράγει το ανιόν υπεροξείδιο του οξυγόνου (O2-) που αποτελεί μια ROS και κυκλοφορεί στο σώμα. Η οξειδωτική βλάβη στα κυτταρικά μακρομόρια ή τα μικρομόρια προκαλείται κυρίως από το Ο2- και οδηγεί στη δυσλειτουργία της φυσιολογικής κυτταρικής δραστηριότητας (50)».

• Οι μελέτες των Lobo V και συνεργατών και Maria GB και συνεργατών περιγράφουν την λειτουργία της Οξειδάσης της Ξανθίνης (51, 52). Σύμφωνα τους επιστήμονες που συνέταξαν τις μελέτες αυτές (51, 52): «Η αύξηση της δραστικότητας της οξειδάσης της ξανθίνης στο πλάσμα εξηγείται από την αύξηση της ηπατικής απελευθέρωσης αυτού του ενζύμου, η οποία φαίνεται να οφείλεται στην αύξηση του κυτταρικού οξειδωτικού στρες (51, 52)».

• Η μελέτη των Corpas FJ και συνεργατών περιγράφει την δράση των Υπεροξισωμάτων (53). Σύμφωνα με τους επιστήμονες που συνέταξαν την μελέτη αυτή (53): «Η νέας ομάδα ενζύμων γνωστής ως υπεροξισώματα εμπλέκεται στο μεταβολισμό των ελεύθερων ριζών οξυγόνου. Εκτός από το υπεροξείδιο του υδρογόνου, τα υπεροξισώματα παράγουν επίσης O2- ρίζες και μονοξείδιο του αζώτου. O2- και NOS είναι οι κυτταρικοί αγγελιοφόροι με ποικίλους φυσιολογικούς ρόλους στην ενδοκυτταρική και διακυτταρική επικοινωνία (53)».

• Η μελέτη των Woo CH  και συνεργατών περιγράφουν την δράση της Φλεγμονής (54). Σύμφωνα με τους επιστήμονες που συνέταξαν την μελέτη αυτή (54) : «Η φλεγμονή είναι η απάντηση και ο τρόπος του σώματος για την έναρξη της επούλωσης. Ωστόσο, η άναρχη φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική δραστηριότητα ελεύθερων ριζών και να προκαλέσει καταστροφή των ιστών (54)».

• Οι μελέτες των Lobo V και συνεργατών και Olchawa MM και συνεργατών περιγράφουν την επίδραση της Φαγοκυττάρωσης (50, 55). Σύμφωνα τους επιστήμονες που συνέταξαν τις μελέτες αυτές (50, 55):  «Τα φαγοκύτταρα μεσολαβούν στην έμφυτη ανοσολογική απάντηση, απελευθερώνοντας προϊόντα για να βλάψουν τους εισβάλλοντες μικροοργανισμούς (50). Το οξειδωτικό στρες φαίνεται να είναι ο κύριος παράγοντας που ευθύνεται για τις βασικές αλλαγές που τελικά οδηγούν στον εκφυλισμό των κυττάρων που εμπλέκονται στη φαγοκυττάρωση των μακρομορίων (55)».

Ποιες είναι οι Εξωτερικές Πηγές Ελεύθερων Ριζών;

Σύμφωνα με την μελέτη των Lobo και συνεργατών εξωτερικές πηγές ελεύθερων ριζών είναι (50):

  1. Το Κάπνισμα. 
  • Οι Περιβαλλοντικοί / Χημικοί ρύποι.
  • Η ακτινοβολία.
  • Το Στρες και το Άγχος.

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση Βιταμινών της σειράς Β στον Διαβήτη;

Θειαμίνη, Ριβοφλαβίνη, Νιασίνη, Πανθοτενικό οξύ, Πυριδοξίνη, Βιοτίνη, Κοβαλαμίνη και Φολικό οξύ συνήθως ομαδοποιούνται ως βιταμίνες Β, και αν και οι περισσότεροι από αυτές έχουν συνδεθεί με τον τύπο 2 σακχαρώδη διαβήτη. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες σχετικά με ριβοφλαβίνη ή πανθοτενικό οξύ.

Θειαμίνη ή Β1

Η μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών προγράφει ότι (56): «Η Θειαμίνη δρα ως συνένζυμο στην ενεργό μεταφορά των ομάδων αλδεΰδης και γλυκίωσης, καθώς και στη νευροδιαβίβαση και νευρωνική αγωγιμότητα, και φαίνεται να έχει θετική επίδραση σε διάφορες διαβητικές επιπλοκές (56)».

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των González-Ortiz, M. και συνεργατών και Rabbani, N. και συνεργατών (57, 58), π οι επιστήμονες περιγράφουν ότι: «Η χορήγηση θειαμίνης κατά τη διάρκεια ενός μήνα δείχνει ότι μειώνει τη γλυκόζη και τη λεπτίνη σε διαβητικούς ασθενείς σε σύγκριση με τους μάρτυρες (57).  

Η διπλή-τυφλή ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη μετά από τρίμηνη παρέμβαση των διαβητικών ασθενών φαίνεται ότι μείωσε την μικροαλβουμινουρία με επακόλουθη μείωση της απέκκρισης της λευκωματίνης στα ούρα.

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών για την χρήση της Β1 περιγράφουν ότι:

«Διάφορες μελέτες με την χρήση συμπληρωμάτων θειαμίνης που έχουν διεξαχθεί, δείχνουν  θετικά αποτελέσματα (56).»

Πυριδοξίνη ή Β6

Σύμφωνα με την μελέτη των Hellman, H. and Mooney, S. (59): «Η βιταμίνη Β6 αποτελείται από μια ομάδα τριών συναφών ενώσεων: πυριδοξάλη, πυριδοξίνη και πυριδοξαμίνη, και τις αντίστοιχες φωσφορικές μορφές τους.

Η δραστική μορφή αυτής της βιταμίνης είναι φωσφορική-5′-πυριδοξάλη (PLP). Είναι μια αμινοτρανσφεράση, που ενεργεί επίσης ως συνένζυμο της γλυκόζης-φωσφοριλάσης για την χρησιμοποίηση του γλυκογόνου στο ήπαρ και τους μυς. Με αυτόν τον τρόπο συμμετέχει έτσι ενεργά στο μεταβολισμό γλυκόζης (59).

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Ahn, H.J. και συνεργατών, Song, Y και συνεργατών, και Smolek, M.K. και συνεργατών (60, 61, 62, 63) οι επιστήμονες περιγράφουν ότι: «Οι νεοδιαγνωσθέντες διαβητικοί ασθενείς έχουν χαμηλότερες συγκεντρώσεις PLP σε σύγκριση με μη διαβητικά άτομα (60).  

Παρόλο που μια μακροχρόνια ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή συνδυασμού συμπληρωμάτων φολικού οξέος, πυριδοξίνης και Β12 δεν βρήκε διαφορές στον κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2,  σε γυναίκες με υψηλό κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, τα επίπεδα ομοκυστεΐνης ήταν χαμηλότερα στη ομάδα που λάμβανε τον συνδυασμό των συμπληρωμάτων αυτών(61).

Στους ανθρώπους, ο συνδυασμός της πυριδοξίνης με θειαμίνη, αλλά όχι μόνος, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη γλυκίωση του DNA στα λευκοκύτταρα των διαβητικών ασθενών (62). Μια εξάμηνη δοκιμή συμπληρωμάτων έδειξε μείωση του οίδημα του αμφιβληστροειδούς και αύξηση της ευαισθησίας του φωτός σε διαβητικούς ασθενείς με μη πολλαπλασιαστικής αμφιβληστροειδοπάθειας (63)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών για την χρήση της Β6 περιγράφουν ότι (56):

«Ακόμα κι αν η βιταμίνη Β6 δεν συνδέεται σαφώς με την ανάπτυξη του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ανεπάρκεια της μπορεί να επηρεάζει αρνητικά την εξέλιξη ορισμένων από τις επιπλοκές του, μόλις η ασθένεια είναι παρούσα».

Νιασίνη ή Β3

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Maiese, K. και συνεργατών, Julius, U. and Fischer, S., Song, W.L. and FitzGerald, G.A., Tavintharan, S. και συνεργατών και Sazonov, V. και συνεργατών (64, 65, 66, 67, 68), οι επιστήμονες περιγράφουν: «Το νικοτινικό οξύ είναι συστατικό του NAD και του NADH, τα οποία είναι απαραίτητα για την παραγωγή ATP και την ενεργειακή απόδοση σε κυτταρικό επίπεδο (64).

Δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία σε σχέση με το διαβήτη, ωστόσο χορήγηση συμπληρωμάτων νιασίνης δείχνει θετική επίδραση στην αύξηση της HDL-χοληστερόλης, και μείωση των επιπέδων των τριγλυκεριδίων και της LDL χοληστερόλης (65).

Έχει Χρησιμοποιηθεί για την μείωση των λιπιδίων ακόμα και σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα που μειώνουν τα λιπίδια, ωστόσο η επίδρασή της Β3 στη μείωση των καρδιαγγειακών παθήσεων δεν είναι ακόμα σαφής (66).

Αυτά τα αποτελέσματα μπορεί να έχουν ένα ρόλο στο διαβήτη και στην επιπλοκή που προκαλεί  και συγκεκριμένα στην αθηροσκλήρωση. Έχει παρατηρηθεί ότι  η έκφραση των πρωτεϊνών κυτταρικής πρόσφυσης (CAM), τα οποία μεσολαβούν διαδικασίες που οδηγούν σε αθηρογένεση, αυξάνεται σε διαβήτη. Η Β3 φαίνεται να βοηθά στην μείωση της προσκόλλησης μονοκυττάρων σε ενδοθηλιακά κύτταρα σε διαβητικούς ασθενείς (67).

Από την άλλη πλευρά, έχουν εντοπιστεί αρνητικές επιδράσεις με συμπληρώματα νιασίνης, σε άνδρες με προηγούμενο έμφραγμα του μυοκαρδίου και κανονική γλυκαιμία ή μειωμένη γλυκόζη νηστείας (IFG). Η Β3 έδειξε ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 σε άτομα με IFG (68)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών για την χρήση της Β3 περιγράφουν ότι:

«Επειδή έχουν εντοπιστεί αρνητικές επιδράσεις με συμπληρώματα νιασίνης, μακροπρόθεσμες ελεγχόμενες μελέτες απαιτούνται για την αξιολόγηση της ωφέλειας της Β3 (56)».

Βιοτίνη

Η βιοτίνη είναι ένας συμπαράγοντας της καρβοξυλάσης όπως της ακετυλο CoA καρβοξυλάση που συμμετέχει στη βιοσύνθεση και την επιμήκυνση των λιπαρών οξέων, πυρουβικής καρβοξυλάσης που εμπλέκετε στη γλυκονεογένεση, metilcrontonil CoA καρβοξυλάσης που είναι απαραίτητη για την αποικοδόμηση της λευκίνης και της προπιονιλικής CoA καρβοξυλάσης.

Αν και τα θηλαστικά δεν παράγουν βιοτίνη, η ανεπάρκεια της είναι σπάνια λόγω της παρουσίας της σε μια μεγάλη ποικιλία τροφίμων ζωικής και φυτικής προέλευσης (56).

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών περιγράφουν:

«Μια μελέτη της βιοτίνης και συμπλήρωμα πικολινικού χρωμίου piccolinate σε ζωικό μοντέλου διαβήτη τύπου 2 οδήγησε σε αντιδιαβητικές επιδράσεις.

Φαίνεται να ασκείτε θετική  επίδραση στην πρόληψη της αντίστασης στην ινσουλίνη στο σκελετικό μυ από την αύξηση της έκφρασης της πρωτεΐνης της μεταφοράς γλυκόζης GLUT4 (56)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών καταλήγουν:

«Δεν έχει γίνει καμία κλινική μελέτη για την βιοτίνη σε σχέση με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2».

Κοβαλαμίνη ή Β12

Σύμφωνα με την μελέτη των O’Leary, F. and Samman, S (69): «Η βιταμίνη Β12 είναι ένα συνένζυμο στις μεταβολικές οδούς, που εμπλέκονται στη σύνθεση της μεθειονίνης, της πυριμιδίνης και των βάσεων της πουρίνης.

Η ανεπάρκεια του λόγω βλάβης του DNA ή ελαττωματικής επιδιόρθωσης σχετίζεται με διάφορες ασθένειες όπως οι αγγειακές.

Μια επακόλουθη υπερομοκυστεϊναιμία, που σχετίζεται επίσης και με την ανεπάρκεια του φολικού οξέος, έχει προσδιοριστεί και ως παράγοντας κινδύνου για υπέρταση και αθηροσκλήρωση (69)».

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Al-Maskari και συνεργατών, Ben Ahmed και συνεργατών, Molina, M και συνεργατών, Li, J. και συνεργατών, Jianbo, L. και συνεργατών, Ukinc, K. και συνεργατών, Satyanarayana, A. και συνεργατών, de Jager, J. και συνεργατών Pierce, S.A.  και συνεργατών, Reinstatler, L. και συνεργατών και Xu, Q. και συνεργατών (70-80) οι επιστήμονες περιγράφουν: «Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 είναι μια οξειδωτική ασθένεια. Η βιταμίνη Β12 και οι ελλείψεις φολλικού οξέος σε διαβητικά άτομα έχουν βρεθεί να σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες, σε σχέση με την προκύπτουσα υπερομοκυστεϊναιμία (70).

Ως αποτέλεσμα αυτής της σύνδεσης, είναι πιθανό ότι η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12  να θεωρείται παράγοντας κινδύνου για διαβητικές επιπλοκές. Μία από τις πιο συχνές επιπλοκές που σχετίζονται με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 είναι περιφερική νευροπάθεια, και η ανάπτυξή της έχει συσχετιστεί με υπερομοκυστεϊναιμία, η οποία βρίσκεται πιο συχνά σε ασθενείς με διαβήτη [71-75].

Το οίδημα του αμφιβληστροειδούς και η αυξημένη ευαισθησία στο φως στη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια φαίνεται να βελτιώνονται με τη χορήγηση συνδυασμού συμπληρωμάτων πυριδοξίνης, φολλικού οξέος και Β12 επίσης σε συνδυασμό με υπερομοκυστεϊναιμία (76).

Τα δεδομένα από την μελέτη NHANES έδειξαν επίσης μια συσχέτιση μεταξύ της θεραπείας με μετφορμίνη και της ανεπάρκειας της βιταμίνης Β12 σε διαβητικά άτομα, η οποία οδήγησε στη σύσταση της συμπλήρωσης με την ποσότητα που διατίθεται σε γενικές πολυβιταμίνες (77, 78, 79).

Μια μετά-ανάλυση δεκαεπτά μελετών έδειξε ότι η συμπλήρωση με λιποϊκό οξύ και μεθυλοκοβαλαμίνη βελτιώνει την ταχύτητα αγωγιμότητας των νεύρων στην διαβητική νευροπάθεια 80.

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών για την χρήση της Β3 περιγράφουν ότι:

«Μετά την εξέταση των πληροφοριών, φαίνεται ότι οι διαβητικοί ασθενείς που χρησιμοποιούν μετφορμίνη διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης ανεπάρκειας βιταμίνης Β12 και της επακόλουθης υπερομοκυστεϊναιμίας που μπορεί να οδηγήσει σε νευροπάθεια και άλλες επιπλοκές».

Φυλλικό οξύ, ή φολικό οξύ ή Β9

Η μελέτη των Crider, K.S. και συνεργατών περιγράφει (81): «Ο όρος φυλλικό οξύ περιλαμβάνει 150 συστατικά της οικογένειας των pteroilglutamate, τα οποία συμμετέχουν στην αναπαραγωγή των κυττάρων και την  ενζυμική δραστηριότητα, στη βιοσύνθεση της βάσης πουρίνης για το DNA και αποτελούν σημαντικό συν-παράγοντα για τη τρανσαμινοποίηση και μετατροπή των αμινοξέων, ιδιαίτερα την μετατροπή της ομοκυστεΐνης σε μεθειονίνη.

Τα φολικά άλατα είναι παρόντα στους ζωικούς ιστούς, τα φυλλώδη λαχανικά, τα όσπρια και τους ξηρούς καρπούς και η ανεπάρκεια τους έχει συσχετιστεί με τη μεγαλοβλαστική αναιμία, τα ελαττώματα του νευρικού σωλήνα, τις καρδιαγγειακές παθήσεις, τον καρκίνο και την γεροντική άνοια (81).

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Crider, K.S. και συνεργατών, Lazalde-Ramos και συνεργατών, Gargari, B.P. και συνεργατών, Aghamohammadi, V. και συνεργατών και Smolek, M.K. συνεργατών (81, 82, 83, 84, 85),  οι επιστήμονες περιγράφουν: «Η επίπτωση του φυλλικού οξέος στην παθογένεση του διαβήτη τύπου 2 σχετίζεται με την ανεπάρκεια της βιταμίνης Β12 και την επακόλουθη υπερομοκυστεϊναιμία. Παρόλο που η ανεπάρκεια του δεν είναι διαδεδομένη, έχουν διεξαχθεί δοκιμές συμπληρωμάτων σε διαβητικούς ασθενείς.

Μια μελέτη ελέγχου περιπτώσεων έδειξε ότι οι χαμηλές προσλήψεις φυλλικού οξέος και Β-12 σε διαβητικούς ασθενείς τύπου 2 συσχετίστηκαν με υπερομοκυστεϊναιμία, βλάβη του DNA, όπως μετράται από την παρουσία μικροπυρήνων. Φαίνεται ότι με την χρήση φυλικού οξέως να μπορεί να αναστραφεί, μειώνοντας έτσι την επίδραση του οξειδωτικού στρες σε διαβητικούς ασθενείς (82).

Επιπλέον, τα συμπληρώματα φυλλικού οξέος φαίνεται να έχουν θετική επίδραση ότι βελτιώνοντας τον γλυκαιμικό έλεγχο και μειώνοντας τη γλυκοζυλιωμένη  αιμοσφαιρίνη, την ινσουλίνη ορού και την αντίσταση στην ινσουλίνη, καθώς και την ομοκυστειναιμία σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 (83).

Θετικές επιδράσεις στα σημεία και τα συμπτώματα της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας έχουν επίσης βρεθεί με την συμπλήρωση της πυριδοξίνης, φυλλικού οξέως και βιταμίνης Β12 (84).

Όπως και στην περίπτωση της βιταμίνης Β12, η μετφορμίνη μπορεί επίσης να προκαλέσει ανεπάρκεια φυλλικού οξέος; μια διπλή τυφλή τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή συμπληρωμάτων 8 εβδομάδων με φολικό οξύ διαβητικών ανδρών σε μετφορμίνη, έδειξε θετικά επίδραση στην βελτίωση των επιπέδων της ομοκυστεΐνης, και την συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα (85).

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών για την χρήση της Β1 περιγράφουν ότι:

«Διάφορες μελέτες με την χρήση συμπληρωμάτων Β9 που έχουν διεξαχθεί, δείχνουν  θετικά αποτελέσματα (56).»

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση της Βιταμίνης D3 στον Διαβήτη;

Η μελέτη των Vujosevic, S. και συνεργατών περιγράφει (86): «Η βιταμίνη D ή calciferol ανήκει στην ομάδα των στεροειδών και έχει δύο βασικές μορφές: την D2 και την D3. Η βιταμίνη D3 μπορεί να συντεθεί στην ανθρώπινη επιδερμίδα ή να προσληφθεί μέσω ιχθυελαίου, κρόκου αυγού, εμπλουτισμένων τροφίμων ή συμπληρωμάτων (86)».

Η μελέτη των Eriksson, J.G. συνεργατών περιγράφει την δράση της βιταμίνης αυτής στα γονίδια. Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης αυτής (87): «Οι υποδοχείς βιταμίνης D είναι παρόντες στους περισσότερους ιστούς, συμπεριλαμβανομένου του ενδοθηλίου, των αγγειακών λείων μυών και του μυοκαρδίου. Τα δύο πρώτα είναι σε θέση να μετατρέψουν 25(OH)D σε 1,25(OH)2D.

Άμεσα ή έμμεσα 1,25(OH)2D έχει ένα ρόλο στη ρύθμιση πολλών γονιδίων, όπως αυτά που εμπλέκονται στην παραγωγή ινσουλίνης και την ανάπτυξη των αγγειακών λείων μυϊκών κυττάρων. Αυτός είναι και ο λόγος που θεωρείται ότι η όποια έλλειψη της D3 είναι σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στις καρδιαγγειακές παθήσεις (87)».

Οι μελέτες των Reinstatler, L. και συνεργατών και Xu, Q. και συνεργατών αναλύουν τα επιδημιολογικά για την σχέση του τρόπου ζωής και του διαβήτη τύπου 2. Σύμφωνα με τους επιστήμονες-συντάκτες των μελετών αυτών: «Τα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι 9 στις 10 περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2 μπορούν να αποδοθούν σε τροποποιημένους τρόπους ζωής (88, 89).

Οι μελέτες των Vujosevic S. Borozan και Pittas, A.G. και συνεργατών (90, 91) περιγράφουν ότι: «Πρόσφατα στοιχεία σε ανθρώπους και ζωικά μοντέλα υποδηλώνουν, ότι η βιταμίνη D μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην τροποποίηση του κινδύνου για διαβήτη (90, 91)».

Οι μελέτες των Mitri, J. and Pittas, AG. και Mathie u, C. και συνεργατών αναλύουν τον τρόπο δράσης της βιταμίνης D3 στα β-κύτταρα του παγκρέατος. Σύμφωνα με τους συντάκτες-επιστήμονες των μελετών αυτών (92, 93): «Οι υποδοχείς βιταμίνης της D είναι παρόντες στο β κύτταρα του παγκρέατος και στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Επιπλέον, ο ρόλος της στη ρύθμιση της απορρόφησης ασβεστίου είναι γνωστός.

Η βιταμίνη D συμμετέχει στη δραστηριότητα των ενδοπεπτιδασών των β-κυττάρων που εξαρτώνται από το ασβέστιο και μπορεί να δράσει μέσω δύο κύριων οδών, προκαλώντας άμεσα τα β-κύτταρα να εκκρίνουν την ινσουλίνη μέσω της αύξησης της ενδοκυτταρικής συγκέντρωσης ασβεστίου είτε μέσω των καναλιών Ca ή με τη διαμεσολάβηση της εξαρτημένης από το ασβέστιο ενεργοποίησης β-κυττάρων.

Με αυτό τον τρόπο διευκολύνουν τη μετατροπή της προ-ινσουλίνης σε ινσουλίνη (92, 93)».

Η μελέτη των Seshadri, K.G.T and Rajendran, B. A. και συνεργατών περιγράφει ότι (94): «Τα στοιχεία δείχνουν ότι η βιταμίνη D φαίνεται να μπορεί να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να προωθήσει την επιβίωση των παγκρεατικών β-κυττάρων μέσω θετικής επίδρασης στις επιπτώσεις των κυτοκινών και σε αυτές που προκαλούνται από την δράση του παραγόντων μεταγραφής, όπως από τον NFκB (94)».

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Stadlmayr, A. και συνεργατών, Pittas, A.G. και συνεργατών … Bruyère, O. (95-108) περιγράφουν: «Μερικοί ερευνητές έχουν αναφέρει βελτιώσεις σε κλινικές παραμέτρους όπως η γλυκαιμία [96], η ευαισθησία στην ινσουλίνη και ακόμη και το προφίλ των λιπιδίων, άλλοι έχουν δείξει βελτίωση των παραγόντων κινδύνου για επιπλοκές όπως η ενδοθηλιακή λειτουργία (95-97).

Άλλες παρεμβατικές δοκιμές έχουν δείξει ότι η συμπλήρωση της βιταμίνης D μπορεί να βελτιώσει τη φλεγμονώδη κατάσταση σε διαβητικούς ασθενείς τροποποιώντας τις συγκεντρώσεις αδιποκίνης και να μειώσει τις προ-φλεγμονώδεις κυτοκίνες όπως το TNF-α, κάποιες άλλες παραμέτρους κ.α. (98-100).

Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι ένας παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις στο διαβήτη (101-105).

Οι ηλικιωμένοι ασθενείς με T2DM είναι επιρρεπείς να αναπτύξουν ανεπάρκεια βιταμίνης D, η οποία είναι πολύ συχνή στις ευρωπαϊκές χώρες (106), που συνδέονται με την ανεπαρκή πρόσληψη, την χαμηλή έκθεση στον ήλιο και μεταβολές που σχετίζονται με την ηλικία στην απορρόφηση, τη σύνθεση και το μεταβολισμό της βιταμίνης (107).

Υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ της βιταμίνης D 25-υδροξυ και της 1,25-διυδροξυβιταμίνης D και της ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 σε αυτή την ομάδα ασθενών (108, 109)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών για την χρήση της βιταμίνης D περιγράφουν ότι:

«Διάφορες μελέτες με την χρήση συμπληρωμάτων βιταμίνης D που έχουν διεξαχθεί, δείχνουν  θετικά αποτελέσματα (56)».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση της Βιταμίνης C ή ασκορβικού οξέος στον Διαβήτη;

Η μελέτη των Mandl, J. και συνεργατών περιγράφει: «Το ασκορβικό οξύ συμμετέχει ως συν-παράγοντας σε πολλαπλές αντιδράσεις, ιδιαίτερα ενεργώντας ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, στη σύνθεση κολλαγόνου, νευροπεπτιδίων και καρνιτίνης, αυξάνει την απορρόφηση σιδήρου, αναστέλλει την απελευθέρωση ισταμίνης και διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Η κύρια αιτία των αυξημένων απαιτήσεων της βιταμίνης C στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 είναι τα υψηλά επίπεδα οξειδωτικού στρες που προκαλούνται από την υπεργλυκαιμία (110)».

Οι μελέτες των Odum, E.P. και συνεργατών και Sundaram, R.K.  και συνεργατών περιγράφουν (111, 112): «

Οι συγκεντρώσεις των βιταμινών C και E, καθώς και τα αντιοξειδωτικά έχουν βρεθεί μειωμένα σε διαβητικούς ασθενείς σε σχέση με υγιείς μάρτυρες (111). Σε νέο-διαγνωσθείσες περιπτώσεις σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 φαίνεται να αυξάνεται την υπεροξείδωση των λιπιδίων και να μειώνονται τα αντιοξειδωτικά ένζυμα, καθώς και τα επίπεδα των βιταμινών C και E κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων ετών της νόσου (112)».

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Carter, P. και συνεργατών, Mazloom, Z. και συνεργατών, Gokhale, N.H. και συνεργατών, Mazloom, Z. και συνεργατών και Rafighi, Z. και συνεργατών (113, 114, 115, 116, 117) περιγράφουν ότι: «Οι συγκεντρώσεις βιταμίνης C στο πλάσμα έχουν συσχετιστεί αντιστρόφως με γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη και νηστεία και μεταγευματική γλυκόζη αίματος και οξειδωτικό στρες, αλλά όχι με τα προφίλ των λιπιδίων (113, 114).

Ο διαβήτης έχει επίσης συσχετιστεί με περιοδοντική νόσο και συμπληρώματα βιταμίνης C μαζί με οδοντιατρικούς ελιγμούς φαίνεται ότι βελτιώνει τη χρόνια περιοδοντίτιδα σε νεοδιαγνωσθέντα διαβητικά άτομα τύπου 2 (115).

Η βιταμίνη C έχει επίσης αποδειχθεί ότι μειώνει τα επίπεδα άγχους, αλλά όχι το άγχος και την κατάθλιψη ως αποτέλεσμα του διαβήτη (116).

Τρίμηνη συμπλήρωση των βιταμινών C και E μείωσε την υπέρταση, γλυκόζη στο αίμα, ενώ αυξάνει τα επίπεδα υπεροξειδίου της δισμουτάσης και της γλουταθειόνης (117).

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών για την χρήση της βιταμίνης D περιγράφουν ότι:

«Διάφορες μελέτες με την χρήση συμπληρωμάτων της Βιταμίνης C ή ασκορβικού οξέος που έχουν διεξαχθεί, δείχνουν  θετικά αποτελέσματα (56)».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση της Βιταμίνης Ε στον Διαβήτη;

Σύμφωνα με τις μελέτες των Colombo ML. και Kataja-Tuomola και συνεργατών (118): «Οι τοκοφερόλες και οι τοκοτριενόλες αποτελούν το σύμπλεγμα των βιταμινών Ε, ωστόσο, μόνο  η α-τοκοφερόλη είναι παρούσα στο ανθρώπινο πλάσμα και καθώς όλες οι άλλες μορφές δεν είναι εναλλάσσονται η μία στην άλλη και δεν θεωρούνται σημαντικές για την ανθρώπινη υγεία. Η βιταμίνη Ε έχει πολύ σημαντικό αντιοξειδωτικό ρόλο στον οργανισμό αν και μπορεί να αντικατασταθεί από άλλα αντιοξειδωτικά. Συμμετέχει επίσης σε πρόσθετες διεργασίες, όπως η δραστηριότητα των μικροσωμικών ενζύμων και της πρωτεϊνικής κινάσης C., την επαγωγή της απόπτωσης στα καρκινικά κύτταρα, την αναστολή της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων, στην διαμόρφωση του ανοσοποιητικού συστήματος, στην γονιδιακή έκφραση, στην σταθερότητα της κυτταρικής μεμβράνης και στον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων (118).

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Polidori, M.C. και συνεργατών, Ebesunun, M.O. and Obajobi, E.O., Rafighi, Z. και συνεργατών … και Shearer, M.J. και συνεργατών (119-131) περιγράφουν ότι: «Η επίδραση της βιταμίνης Ε στον κίνδυνο διαβήτη και των επιπλοκών του οφείλεται πιθανότατα στο ρόλο της ως αντιοξειδωτικό. Έχει παρατηρηθεί μείωση της τοκοφερόλης πλάσματος σε διαβητικά άτομα με μεγαλύτερη διάρκεια της νόσου (119, 120), κάτι που πιθανά να σχετίζεται με την υπεροξείδωση των λιπιδίων και τις καρδιαγγειακές επιπλοκές του διαβήτη (122), καθώς και με τη συνολική χοληστερόλη και την παχυσαρκία (123). Ωστόσο, η τοκοφερόλη πλάσματος δεν συσχετίστηκε με θνησιμότητα σε διαβητικούς ασθενείς (132).

Ορισμένες μελέτες συμπληρωμάτων με βιταμίνη Ε, καθώς και άλλες βιταμίνες έχουν δείξει θετικές επιδράσεις στην υπέρταση, γλυκόζη στο αίμα και αντιοξειδωτική κατάσταση, HDL κ.α. (121, 124-126).

Ωστόσο, άλλες μελέτες δεν έχουν δείξει καμία επίδραση στο προφίλ των λιπιδίων ή την ευαισθησία στην ινσουλίνη (127-131)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Roxana Valdés-Ramos και συνεργατών για την χρήση της βιταμίνης Ε περιγράφουν ότι:

«Διάφορες μελέτες με την χρήση συμπληρωμάτων βιταμίνης Ε που έχουν διεξαχθεί, δείχνουν  θετικά αποτελέσματα και κάποιες άλλες δεν έχουν δείξει κάποια επίδραση.

Μακροπρόθεσμες ελεγχόμενες μελέτες απαιτούνται για την αξιολόγηση της ωφέλειας της βιταμίνης Ε (56).»

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση του Άλφα-λιποϊκού Οξέος (ALA) στον Διαβήτη;

Σύμφωνα με την μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας και μετά-ανάλυση από τους Mahmoud Ahmed Ebada και συνεργάτες (132) που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Bilska A and Włodek L., Jones W και συνεργατών … Han T και συνεργατών (133-142) περιγράφουν για την δράση του ALA: «Το Άλφα-λιποϊκό οξύ (ALA) είναι μια φυσική ένωση που έχει διάφορες βιοδραστικές λειτουργίες, όπως η αντι-οξείδωση που επηρεάζει τη ρύθμιση των επιπέδων της γλυκόζης και την ανακύκλωση άλλων αντιοξειδωτικών, όπως η γλουταθειόνη και βιταμίνες C και E (134-138) και τη μείωση των λιπιδίων του αίματος (133, 139, 140).

Έχει επίσης αποδειχθεί αποτελεσματική στην ενίσχυση των συμπτωμάτων της περιφερικής διαβητικής πολυνευροπάθειας και της διαβητικής νεφροπάθειας χωρίς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες (133, 136–142).

Στη μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας και μετά-ανάλυση από τους Mahmoud Ahmed Ebada και συνεργάτες περιγράφουν ότι (132): «Ψάξαμε στο medline (μέσω PubMed), EBSCO, Ιστός της Επιστήμης, Scopus, και τη Βιβλιοθήκη Cochrane για σχετικές δημοσιευμένες μελέτες μέχρι και τις 20 Μαΐου 2017 (ενημερώθηκε στις 21 Απριλίου 2018) με τους ακόλουθους όρους αναζήτησης: «Άλφα-λιποϊκό οξύ Ή Θειοξικό οξύ», και «Σακχαρώδης διαβήτης ή μεταβολικές ασθένειες». Επιλέξαμε πιθανές κλινικές δοκιμές που αξιολογούν την αποτελεσματικότητα του ALA στη διαχείριση του T2DM.

Η μετά-ανάλυση των 10 RCTs παρέχει στοιχεία ότι το ALA δεν βελτιώνει τις μεταβολικές ανωμαλίες του T2DM. Τα επίπεδα HbA1c, TG, TC στο αίμα, την περιφέρεια μέσης και τον δείκτη HOMA δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των ομάδων ALA και εικονικού φαρμάκου σε ασθενείς με T2DM.

Στη μετά-ανάλυση, συμπεριλάβαμε 10 RCTs που καταδεικνύουν τη διαφορά μεταξύ της ομάδας που έλαβαν ALA και της ομάδας εικονικού φαρμάκου στη γλυκαιμική κατάσταση.

Επίσης, δύο μελέτες (REF) ανέφεραν ότι το ALA μπορεί να μην έχει πρόσθετη δράση ως αντιοξειδωτικό από την άποψη της μείωσης της αντίστασης στην ινσουλίνη ή της βελτίωσης του προφίλ των λιπιδίων.

Οι συντάκτες της μελέτης μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας και μετά-ανάλυση1 Mahmoud Ahmed Ebada και συνεργάτες (132) καταλήγουν:

«Η ανάλυσή μας δεν έδειξε σημαντική διαφορά μεταξύ ALA και εικονικού φαρμάκου σε σχέση με την μείωση της HBA1C, LDL, HDL, TC, και TG σε ασθενείς με T2DM. Ωστόσο, όσον αφορά την επίδραση του ΑΛΑ στο ένζυμο της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης (glutathione peroxidase GPx), το ALA ήταν σημαντικά ανώτερο από το εικονικό φάρμακο σε T1DM και T2DM.

Περαιτέρω μελέτες θα πρέπει να λάβουν χώρα με την χρήση μεγαλύτερων μεγεθών ασθενών και με την δοκιμή διαφορετικών δόσεων ALA σε ασθενείς με DM προκειμένου να αποσαφηνισθεί αν έχει κάποια επίδραση».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση της Κουρκουμίνης στον Διαβήτη;

Σύμφωνα με την μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Merve Bacanli  και συνεργατών (21): «Η Κουρκουμίνη, η κύρια πολυφαινολική δραστική ένωση που ριζώματα του Curcuma longa  L., χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα διατροφής. Η κουρκουμίνη έχει μεγάλη σημασία με το ευρύ φάσμα βιολογικών και άλλων επιδράσεις όπως η δράσης ως αντιοξειδωτικό, αντιφλεγμονώδες κ.α. (21).

Η κουρκουμίνη έχει αναφερθεί ότι φαίνεται να έχει θετική επίδραση στο διαβήτη και τις επιπλοκές του όπως στην γλυκαιμία, στις ηπατικές διαταραχές, στην δυσλειτουργία του λιπώδους ιστού, την διαβητική νεφροπάθεια, στην διαβητική νευροπάθεια, τις αγγειακές παθήσεις, και την δυσλειτουργία των παγκρεατικών β  κυττάρων (21).

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Merve Bacanli  και συμεργατών (21) που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των Fazel Nabavi και συνεργατών … Parsamanesh και συνεργατών περιγράφουν ότι (143-149):

Οι πρόσφατες μελέτες επικεντρώθηκαν στους πιθανούς μοριακούς στόχους και μονοπάτια των διαβητικών επιπλοκών (143, 144, 145).

Η κουρκουμίνη φαίνεται να ασκεί μια θετική υπογλυκαιμική δράση και τόνωση των β  κυττάρων του παγκρέατος, και επίσης δείχνει την πιθανότητα να εμποδίσει την αύξηση των επιπέδων γλυκόζης του αίματος από τον πολλαπλασιαστή του ενεργού υποδοχέα γάμμα (146, 147).

Η κουρκουμίνη φαίνεται να βελτιώνει τη διαβητική μυοκαρδιοπάθεια σε in vivo πειραματικά μοντέλα (148, 149), πιθανά μέσω των αντιφλεγμονωδών και αντιοξειδωτικών ιδιοτήτων της (144)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης των κλινικών δοκιμών από τους Francesca Pivari και συνεργάτες (21) καταλήγουν:

«Η βιοδιαθεσιμότητα και οι περιορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες σε υψηλές δόσεις που έχουν αναφερθεί, πιθανά να αντιπροσωπεύουν έναν παράγοντα ελεγχόμενο για την χρησιμότητα της.

Με βάση τις κλινικές δοκιμές που έχουν λάβει χώρα, η αποτελεσματικότητα της κουρκουμίνης φαίνεται πολλά υποσχόμενη (21)».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση των Καροτενοειδών στον Διαβήτη;

Σύμφωνα με την μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Ali Roohbakhsh και συνεργατών περιγράφει ότι: « Τα καροτενοειδή είναι μια κατηγορία φυσικών αντιοξειδωτικών που εμφανίζονται στα φρούτα, τα λαχανικά και τις θαλάσσιες πηγές ως πολύχρωμες χρωστικές ουσίες. Τα περισσότερα καροτενοειδή όπως β-καροτένιο, λυκοπένιο, λουτεΐνη, ζεαξανθίνη, ασταξανθίνη κ.α., είναι λιπόφιλα τετρατερπενοειδή που έχουν το ισοπρένιο ως βιογενετικό πρόδρομο τους. Οι βιολογικές δράσεις των καροτενοειδών έχουν αποδοθεί στην απόσβεση των οξειδωτικών ριζών οξυγόνου (ROS), την αύξηση των συστημάτων αυτοάμυνας και τη φωτοπροστασία (151).

Σύμφωνα με την  μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των Ali Roohbakhsh και συνεργατών (150) που αναλύουν τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των K. Ylonen και συνεργατών, T. Coyne και συνεργατών, I. Sluijs, E. και συνεργατών … L. Brazionis και συνεργατών (152-156) περιγράφουν ότι: «Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, οι περισσότερες έρευνες έχουν επικεντρωθεί στις προληπτικές /προστατευτικές επιδράσεις των καροτενοειδών από διάφορες χρόνιες ασθένειες, συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη (DM), μεταβολικό σύνδρομο κ.α.

Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι τα καροτενοειδή φαίνεται να έχουν θετική επίδραση  στον DM και των επιπλοκών του. Παρά των αποκλίσεων, οι πιο αξιόπιστες μελέτες συναινούν ότι φαίνεται να υπάρχει αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ της συγκέντρωσης καροτενοειδών πλάσματος και της επίπτωσης DM (150). Επίσης μελέτες έχουν δείξει ότι, υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ των επιπέδων καροτενοειδών στο πλάσμα και της ευαισθησίας στην ινσουλίνη.

Μελέτες έδειξαν ότι η παραγωγή ελεύθερων ριζών (οξειδωτικό στρες) αυξάνεται στον DM. Το οξειδωτικό στρες μειώνει την έκκριση ινσουλίνης και αυξάνει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Τα Καροτενοειδή όπως το λυκοπένιο, ως ισχυρά αντιοξειδωτικό, δείχνει να μειώνει το οξειδωτικό στρες και τις συνακόλουθες επιπλοκές του σε ασθενείς με DM (151).

Τα καροτενοειδή ρυθμίζουν τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος μέσω της μείωσης των χημειοκινών και των κυτοκινών. Το οξειδωτικό στρες και η φλεγμονή είναι δύο κύριες αιτίες της ανάπτυξης και της εξέλιξης της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας. Καροτενοειδή φαίνεται να επιδρούν θετικά στην μείωση του οξειδωτικού στρες και της φλεγμονής σε αυτή την επιπλοκή.

Έχει αναφερθεί ότι καροτενοειδή όπως το λυκοπένιο είναι επίσης σε θέση να μειώσουν τους διαβητικούς βιοδείκτες νεφροπάθειας, συμπεριλαμβανομένων των BUN και κρεατινίνης. Καροτενοειδή συμπεριλαμβανομένου του λυκοπενίου, της ασταξανθίνης και της κροκοτίνης προστατεύουν την οξειδωτική νευροπάθεια που προκαλείται από το οξειδωτικό στρες.

Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι το λυκοπένιο, η ασταξανθίνη και η κροκοτίνη φαίνεται να βελτίωσαν τις νευροσυμπεριφορικές ανωμαλίες και την απώλεια της αισθητηριακής αισθητικότητας, στην βελτίωση τη μαθησιακής λειτουργείας και στην δυσλειτουργία της μνήμης (151)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας Ali Roohbakhsh και συνεργατών (151) καταλήγουν:

«Συνολικά, τα καροτενοειδή φαίνεται να μπορούν να βοηθήσουν στην βελτίωση του διαβήτη και στις επακόλουθες επιπλοκές του.

Στο μέλλον, απαιτούνται μακροπρόθεσμες ελεγχόμενες μελέτες για την αξιολόγηση  και τον ρόλο των καροτενοειδών στον διαβήτη και τις παρενέργειες του».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση της Ρεσβερατρόλης στον Διαβήτη;

Σύμφωνα με την ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση της ρεσβερατρόλης στον διαβήτη τύπου 2  Ebru Öztürk και συνεργατών (157): «Η ρεσβερατρόλη (3,4,5-τριυδροξυ-στιλβενέ) είναι μια φυσική φυτοαλεξίνη.

Πολλές in vivo  μελέτες έχουν αναφερθεί σχετικά με τις δράσεις και την ωφελείας της ρεσβερατρόλης, συμπεριλαμβανομένου του DM. Η ρεσβερατρόλη φαίνεται να ασκεί θετική επίδραση στην μείωση της γλυκόζης αίματος όπως παρατηρείται σε ζωικά μοντέλα.

Γενικά, η διαχείριση του διαβήτη περιλαμβάνει σε 3 κύριες πτυχές: την μείωση της γλυκόζης στο αίμα, την διατήρηση των κυττάρων, ιδίως στην περίπτωση σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 (T2DM), και την βελτίωση της έκκρισης ινσουλίνης από τα β-κύτταρα του παγκρέατος (157)».

Οι επιστήμονες συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση της ρεσβερατρόλης στον διαβήτη τύπου 2  Ebru Öztürk και συνεργάτες περιγράφουν: «Σκοπός αυτού μελέτης αυτής  είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τη ρεσβερατρόλη και τις κλινικές δοκιμές της σε ασθενείς με DM τα τελευταία 10 χρόνια (από το 2007 έως το 2017).

Pubmed, Science Direct, Google Scholar και ClinicalTrials.gov χρησιμοποιήθηκαν ως βάση δεδομένων για την αναζήτηση πρωτότυπων άρθρων και κλινικών δοκιμών που δημοσιεύθηκαν στην αγγλική γλώσσα με τις ακόλουθες λέξεις κλειδιά σε συνδυασμό: «ρεσβερατρόλη» και «σακχαρώδη διαβήτη».

Μέχρι σήμερα, ο αριθμός των δημοσιευμένων κλινικών δοκιμών που έχουν εξετάσει την επίδραση της ρεσβερατρόλης στην ευαισθησία στην ινσουλίνη και DM είναι περιορισμένος. Ποικίλες δοκιμές βρίσκονται επί του παρόντος σε εξέλιξη (157)».

Σύμφωνα με τους επιστήμονες συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση της ρεσβερατρόλης στον διαβήτη τύπου 2,  Ebru Öztürk και συνεργάτες: «Τα στοιχεία από τη βιβλιογραφία δείχνουν προφανώς ότι η ρεσβερατρόλη φαίνεται να ασκεί μια πλειοτροπική δράση στον άνθρωπο.

Η θεραπευτική δράση αυτής της ένωσης σε σχέση με το διαβήτη δείχνει να είναι περίπλοκη και περιλαμβάνει διάφορες ευεργετικές επιδράσεις. Λόγω αυτού, η αποσαφήνιση αυτών των ευεργετικών επιδράσεων είναι απαραίτητη για τη διενέργεια κλινικών μελετών.

Επιπλέον, μερικές από τις μελέτες που περιγράφονται σε αυτή την ανασκόπηση δεν βελτιώνουν σαφώς τον γλυκαιμικό δείκτη. Έτσι, η παρουσία αμφιλεγόμενων αποτελεσμάτων θα απαιτούσε μια πιο εκτεταμένη έρευνα (157)».

Οι συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση της ρεσβερατρόλης στον διαβήτη τύπου 2  Ebru Öztürk και συνεργάτες καταλήγουν (157):

«Η περαιτέρω έρευνα θα πρέπει να αποσκοπεί στη διερεύνηση της σύνδεσης μεταξύ της δόσης ρεσβερατρόλης και της αποτελεσματικότητας και θα πρέπει επίσης να στοχεύει στην αποσαφήνιση των πλειοτροπικών μηχανισμών των δράσεων αυτού του παράγοντα σε ασθενείς με DM.

Συνάγεται το συμπέρασμα ότι, η ρεσβερατρόλη σε συνδυασμό με τις τρέχουσες αντιδιαβητικές θεραπείες, φαίνεται να βοηθά στον διαβήτη».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση των Κατεχινών στον Διαβήτη;

Σύμφωνα με την ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση κατεχινών στον διαβήτη τύπου 2  Omid Asbaghi και συνεργατών περιγράφει (158): «Τα κύρια βιολογικά συστατικά των εκχυλισμάτων πράσινου τσαγιού είναι η πολυφαινολική ένωση που ονομάζεται κετεχίνη ή επικατεχίνη.

Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία το πράσινο τσάι και τα εκχυλίσματα αυτού φαίνεται να βοηθούν στην ευαισθησία στην ινσουλίνη και στην ανάπτυξης των επιπλοκών του T2DM. Το πράσινο τσάι και τα εκχυλίσματα αυτού παρέχεται από φρέσκα φύλλα του Camellia sinensis (158)»

Οι επιστήμονες συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση την χρήση κατεχινών στον διαβήτη τύπου 2  Omid Asbaghi και συνεργατών περιγράφουν (158): «Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση και μετά-ανάλυση τήρησε την κατευθυντήρια γραμμή της δήλωσης  PRISMA (Moher D  και συνεργάτες, 159)».

Στην συνέχεια αναλύουν τις βάσεις δεδομένων και τον τρόπο ανίχνευσης των κλινικών μελετών. Σύμφωνα με τους συντάκτες επιστήμονες αυτούς (158): «Πραγματοποιήσαμε συστηματική αναζήτηση σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων, συμπεριλαμβανομένου του ISI Web of science, του PubMed και του Scopus για την ανίχνευση RCTs που αξιολόγησαν την επίδραση του πράσινου τσαγιού στο δείκτη CRP και στους βιοδείκτες του οξειδωτικού στρες σε ασθενείς με T2DM, μέχρι τον Ιούνιο του 2019. Χωρίς περιορισμό γλώσσας και ημερομηνίας.  

Η συγχώνευση των όρων MESH και μη-MESH χρησιμοποιήθηκαν ως εξής: («greentea» ή «εκχύλισμα πράσινου τσαγιού» ή «εκχύλισμα πράσινου τσαγιού AR25» Ή «κατεχίνη» ή «κατεχίνες» ή «EGCG» Ή «Camellia sinensis» ή «πολυφαινόλες τσαγιού » Ή «κατεχικό οξύ» ή «όξινο κατεχικό» ή «sinensis Camellia» ή «Thea sinensis» ή «sinensis Thea» ή «πολυφαινόλες τσαγιού») και («διαβήτης τύπου 2» ή T2DM ή διαβήτης).

Επίσης, ελέγξαμε με μη αυτόματο τρόπο όλους τους καταλόγους αναφοράς των άρθρων που περιλαμβάνονται και των σχετικών κριτικών για να αποφύγουμε να χάσουμε οποιεσδήποτε σχετικές μελέτες (158)».

Στο επόμενο βήμα έλαβε χώρα η αξιολόγηση των ευρημάτων από τις βάσεις δεδομένων. Σύμφωνα με τους συντάκτες επιστήμονες αυτούς (158): «Από την αρχική αναζήτηση σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων, εντοπίστηκαν 780 σχετικές μελέτες.

Μετά την κατάργηση των διπλοτύπων (n=35), 554 άρθρα παρέμειναν για την αξιολόγηση με βάση τον τίτλο και την περίληψη.

Στη συνέχεια, 529 άρθρα εξαιρέθηκαν λόγω ζώων (n=87), επανεξέτασης (n=261) και μη σχετιζόμενης μελέτης (n=191).

Στο επόμενο βήμα, 15 άρθρα ήταν επιλέξιμα για πλήρη αξιολόγηση κειμένου.

Τέλος, 7 άρθρα αφαιρέθηκαν επειδή δεν ανέφεραν τα απαιτούμενα δεδομένα και 8 άρθρα συμπεριλήφθηκαν στην παρούσα μετά-ανάλυση (158)».

Οι συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση της κατεχινών στον διαβήτη τύπου 2  Omid Asbaghi και συνεργατών καταλήγουν (158):

«Αυτή η συστηματική ανασκόπηση και μετά-ανάλυση έδειξε ότι οι κατεχίνες πράσινου τσαγιού φαίνεται να μειώνουν τα επίπεδα της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP), ενώ, δεν είχε σημαντική επίδραση στην MDA και τα TAC.

Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω καλά σχεδιασμένες μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση της Σουλφοραφάνης στον Διαβήτη;

Σύμφωνα με τις μελέτες των Guerrero-Beltra´n CE και συνεργατών, Kaminski BM και συνεργατών και Tortorella SM και συνεργατών (160, 161, 162): Η σουλφοραφάνη (Sulphoraphane) είναι ένα φυσικό ισοθοκυανικό που βρίσκεται στα σταυρανθή λαχανικά όπως το μπρόκολο, λάχανο και λαχανάκια Βρυξελλών (160-162).

Η σουλφοραφάνη ανήκει στην κατηγορία των αντιοξειδωτικών επαγογέων φάσης ΙΙ αντιοξειδωτικών διάφορες ιδιότητες (160, 161)».

Οι μελέτες των Dinkova-Kostova & Kostov  και Bhakkiyalakshmi  και συνεργατών περιγράφουν ότι: «Η σουλφοραφάνη φαίνεται να  έχει προστατευτικό ρόλο κατά του οξειδωτικού στρες και την επαγόμενη από αυτό βλάβη των κυττάρων και των ιστών (163, 164)».

Η μελέτη των Maeda  και συνεργατών έδειξε ότι (165): «Η σουλφοραφάνη φαίνεται να έχει αντιγλυκαιμική  ικανότητα, αναστέλλοντας το σχηματισμό προηγμένων τελικών προϊόντων γλυκίωσης (AGES) in vitro και θετική επίδραση στην καταστολή του υποδοχέα υπεύθυνου για αγγειακή βλάβη με τη μεσολάβηση των ΟΕΕ (RAGE) σε διαβήτη (165)».

Σύμφωνα με την ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση σουλφοραφάνης στον διαβήτη τύπου 2, Sho-Ichi Yamagishi & Takanori Matsui, περιγράφεται (166): «Δεδομένου του παθολογικού ρόλου του άξονα AGE-RAGE στις αγγειακές επιπλοκές του διαβήτη, είναι πιθανό ότι η σουλφοραφάνη θα μπορούσε να βοηθήσει στην στρατηγική για την πρόληψη μικρό- και μακροαγγειακών επιπλοκών του διαβήτη (166).

Οι επιστήμονες συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας των κλινικών μελετών για την χρήση την χρήση σουλφοραφάνης στον διαβήτη τύπου 2  ho-Ichi Yamagishi & Takanori Matsui,περιγράφουν (166): «Ωστόσο, από όσο γνωρίζουμε, υπάρχουν λίγες ολοκληρωμένες μελέτες σχετικά με το ρόλο του σουλφοραφάνη στην αγγειακή βλάβη στο διαβήτη.

Σε αυτή την ανασκόπηση, πραγματοποιήθηκαν αναζητήσεις βιβλιογραφίας στο Medline και στο CrossRef. Λέξεις-κλειδιά που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι: [σουλφοραφάνη και (διαβήτης, διαβητική νεφροπάθεια, διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, διαβητική νευροπάθεια, διαβητικές επιπλοκές, αγγειακές, μυοκαρδιοκύτταρα, καρδιά ή γλυκίωση)] (166)».

Οι συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας για την χρήση σουλφοραφάνης στον διαβήτη τύπου 2, Sho-Ichi Yamagishi & Takanori Matsui, καταλήγουν (166):

«Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η σουλφοραφάνη μπορεί να βοηθήσει στην  μείωση του οξειδωτικού στρες ή/και του άξονα AGE-RAGE και κατ’ επέκταση στην πρόληψη των αγγειακών επιπλοκών στο διαβήτη.

Απαιτείται περαιτέρω τυχαιοποιημένες μελέτες για να διευκρινιστεί εάν τα τρόφιμα πλούσια σε σουλφοραφάνη ή σουλφοραφάνη ως συμπλήρωμα θα μπορούσε να ανακουφίσει από τις προ φλεγμονώδεις και προ-οξειδωτικές αντιδράσεις και να βοηθήσει αποτελεσματικά στις αγγειακές επιπλοκές του διαβήτη (166)».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση της Πουνικικού Οξέος (Εκχυλισμάτων Ροδιού) στον Διαβήτη;

Η ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας από τους Yaser Khajebishak και συνεργάτες για την χρήση εκχυλισμάτων ροδιού περιγράφει ότι: «Τα Φυτοχημικά θεωρούνται διαιτητικά συστατικά με ευεργετικά αποτελέσματα και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως συμπληρωματικοί παράγοντες για τη θεραπεία ασθενειών όπως καρδιακές παθήσεις, ο διαβήτης, κ.α. (167)».

Οι αντιοξειδωτικές και οι φυτοχημικές ενώσεις ανήκουν στην κατηγορία των Βιοδραστικών ενώσεων. Το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ορίσει ως: «Βιοδραστικές Ενώσεις, εκείνες τις ενώσεις που ως συστατικά σε τρόφιμα ή συμπληρώματα διατροφής, εκτός από εκείνα που απαιτούνται για την κάλυψη των βασικών ανθρώπινων διατροφικών αναγκών, είναι υπεύθυνα για τις αλλαγές στην κατάσταση της υγείας (168).

Το πουνικικό οξύ (punicic οξύ, PA) είναι ένα συζευγμένο ισομερές λινολενικό οξύ (CLnA), το οποίο βρίσκεται κυρίως στο ρόδι και στο έλαιο σπόρων (168)».

Οι συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας από τους Yaser Khajebishak και συνεργάτες για την χρήση εκχυλισμάτων ροδιού περιγράφουν ότι: «Αυτό το άρθρο αναθεώρησης συζητά τα ευεργετικά αποτελέσματα της PA ως ένα νέο φυτοχημικό συστατικό που έχει προσελκύσει πρόσφατα αυξανόμενη προσοχή για τον έλεγχο του T2DM (167)».

Οι συντάκτες της ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας από τους Yaser Khajebishak και συνεργάτες για την χρήση εκχυλισμάτων ροδιού καταλήγουν ότι (167):

«Το PΑ φαίνεται να βοηθά στην μείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη,  στη μείωση των φλεγμονωδών κυτοκινών, στη διαμόρφωση της ομοιόστασης της γλυκόζης, και μέσω των αντιοξειδωτικών ιδιοτήτων δείχνει να ενεργεί ως ανταγωνιστής PPARγ.

Λαμβάνοντας υπόψη την έλλειψη κλινικών δοκιμών που αξιολογούν τα όποια αποτελέσματα των συμπληρωμάτων ροδιού σε διαβητικούς ασθενείς ως συμπληρωματική χορήγηση, είναι απαραίτητο να σχεδιαστούν μελλοντικές μελέτες για τη διερεύνηση των ευεργετικών επιδράσεων του (167)».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση της Κερσετίνης στον Διαβήτη;

Η ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας για την χρήση της κερσετίνης (QE) στον διαβήτη των Guang-Jiang Shi και συνεργατών,  περιγράφει (169): «Ο διαβήτης προκαλεί νευρική βλάβη ή υπερτροφία του μυοκαρδίου στην καρδιά, η οποία μπορεί να κάνει μια διαβητική μυοκαρδιοπάθεια, επηρεάζει τον αμφιβληστροειδή, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε οπτικά συμπτώματα και μερικές φορές σε τύφλωση (διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια) (169).

Προκαλεί ουλές και ίνωση των ιστών των νεφρών που μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιες νεφρικές παθήσεις (διαβητική νεφροπάθεια), ενώ επηρεάζει επίσης το νευρικό σύστημα (διαβητική νευροπάθεια), προκαλώντας μούδιασμα, μυρμήγκιασμα και πόνο στα πόδια (διαβητικό πόδι) (169).

Ακόμη περισσότερο μειώνει την ποιότητα του σπέρματος και καταστρέφει τη σεξουαλική λειτουργία, με αποτέλεσμα την ανδρική γονιμότητα σε διαφορετικούς βαθμούς (διαβητική αναπαραγωγική βλάβη), (169).

Τα αυξανόμενα στοιχεία δείχνουν ότι το οξειδωτικό στρες, οι κυτοκίνες φλεγμονής, οι χημειοκίνες, η απόπτωση, η αυτοφαγία και η σιδηροπτίαση, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην έναρξη και την εξέλιξη των διαβητικών επιπλοκών (169)».

Σύμφωνα με τους συντάκτες επιστήμονες της μελέτης αυτής (169): «Η Quercetin (QE) είναι ένα βασικό μέλος της οικογένειας των φλαβονοειδών, η οποία μπορεί να εξαχθεί από διάφορα λαχανικά και φρούτα, όπως το κρεμμύδι, μήλο, μούρα, πολλοί ξηροί καρποί, σπόροι, φλοιοί, λουλούδια, τσάι, λαχανικά και φύλλα.

Σύγχρονες φαρμακολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι η QE έχει διάφορες βιολογικές λειτουργίες για την ανθρώπινη υγεία, συμπεριλαμβανομένης της καρδιαγγειακής προστασίας.

Οι αυξανόμενες in vivo μελέτες έχουν δείξει ότι η QE θα μπορούσε επίσης να θεωρηθεί ως αντιοξειδωτικό λόγω της ικανότητάς της να αναστέλλει την οξειδάση της ξανθίνης, μειώνοντας έτσι το σχηματισμό ελεύθερων ριζών, επηρεάζοντας θετικά τις κυτταρικές αντιοξειδωτικές άμυνες και αναστέλλοντας την οξείδωση των λιπιδίων.

Οι μελέτες των K. Liu και συνεργατών και H.N. Choi και συνεργατών περιγράφουν την δράση της QE στον διαβήτη (170, 171). Σύμφωνα με τους επιστήμονες αυτούς: «Η δράση της QE για το διαβήτη και τις διαβητικές επιπλοκές έχει μελετηθεί στο πλαίσιο της συνολικής διαδικασίας του μεταβολισμού των υδατανθράκων και στο πολύπλοκο δίκτυο σηματοδότησης της δράσης της ινσουλίνης. Ως εκ τούτου, τα φλαβονοειδή, και ειδικά η QE, έχει μελετηθεί καλά ως πολλά υποσχόμενη και ελκυστική φυτική ουσία για να βοηθήσουν στον διαβήτη και των επιπλοκών του (169, 170, 171)».

Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας για την χρήση της κερσετίνης (QE) στον διαβήτη Guang-Jiang Shi και συνεργατών, περιγράφουν (169):

Η QE φαίνεται να μπορεί να μειώσει το επίπεδο γλυκόζης πλάσματος με την μέσω της επίδρασης στο σύστημα PPARγ , τη μείωση της εντερικής απορρόφησης γλυκόζης, την ενίσχυση της πρόσληψης γλυκόζης στους ιστούς και τα όργανα, και τη βελτίωση της αντίστασης στην ινσουλίνη.

Η QE μειώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και ενισχύει την πρόσληψη γλυκόζης αυξάνοντας το επίπεδο έκφρασης της πρωτεΐνης SIRT1 και του PPARγ και ενεργοποιώντας το AMPK.

Η QE δείχνει να μπορεί να βοηθήσει στην μείωση του οξειδωτικού στρες και την φλεγμονή, μέσω της αναστολής των παραγόντων μεταγραφής NFκB, FKN, MCP-1, και ICAM-1 σε άτομα με διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.

Η QE φαίνεται να μειώνει επίσης τα επίπεδα των διαβητικών βιοδεικτών στην νεφροπάθεια συμπεριλαμβανομένων BUN και κρεατινίνη (169)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας για την χρήση της κερσετίνης (QE) στον διαβήτη Guang-Jiang Shi και συνεργατών, καταλήγουν (169):

«Με βάση τις πληροφορίες που παρουσιάζονται στην παρούσα ανασκόπηση, η QE φαίνεται ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την επιτυχή πρόληψη ορισμένων από τις κλινικές επιπλοκές του διαβήτη (169)».

Ποια είναι τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών με την χρήση του ελαιόλαδου στον Διαβήτη;

Η μελέτη ανασκόπησης των κλινικών δοκιμών και μετά-ανάλυση των L Schwingshackl  και συνεργατών περιγράφει (172): «Το ελαιόλαδο ως τρόφιμο αποτελείται κυρίως από λιπαρά οξέα και βιοδραστικές ενώσεις ανάλογα με τη μέθοδο εκχύλισης.

Το ελαιόλαδο είναι ένα φυτικό έλαιο που η κύρια διαφορά του από χημική σύσταση με  τα  υπόλοιπα  έλαια  είναι  η  υψηλή  περιεκτικότητα  του σε  μονοακόρεστα  λιπαρά οξέα  (mono-unsaturated  fatty  acids).  Η  βιολογική  αξία  του  ελαιόλαδου  εναπόκειται στα    δευτερογενή    συστατικά    του    (στερόλες,    πολυφαινόλες,    τοκοφερόλες, ελευρωπαϊνη  κ.ά.) (172)».

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης των κλινικών δοκιμών και μετά-ανάλυση των L Schwingshackl  και συνεργατών περιγράφουν (172): «Αυτή η συστηματική ανασκόπηση σχεδιάστηκε και διεξήχθη σύμφωνα με τα πρότυπα της μετά-ανάλυσης των μελετών παρατήρησης στην επιδημιολογία, και σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές PRISMA σχετικά με RCTs. Ψάξαμε για άρθρα της αρχικής έρευνας, χρησιμοποιώντας τους ακόλουθους όρους αναζήτησης: (ελαιόλαδο) και (διαβήτης) και (διαμήκης ή προοπτική ή κοόρτη ή παρακολούθηση ή ένθετα ή τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή ή τυχαιοποιημένες ή κλινικές δοκιμές ως θέμα ή εικονικό φάρμακο ή τυχαία ή δοκιμή). Δεν έγιναν περιορισμοί στη γλώσσα.

Στην παρούσα συστηματική ανασκόπηση, συντέθηκαν δεδομένα 4 μελετών κοόρτης και 29 RCTs που διερευνούν τις επιδράσεις της εμπλουτισμένης με ελαιόλαδο διατροφής στον κίνδυνο της T2D σε υγιή άτομα και οι παράμετροι του γλυκαιμικού ελέγχου σε ασθενείς με ήδη καθιερωμένο T2D.

Οι συντάκτες της μελέτης ανασκόπησης των κλινικών δοκιμών και μετά-ανάυση των L Schwingshackl  και συνεργατών καταλήγουν (172):

«Η σύνθεση αποκάλυψε την πρόσληψη ελαιόλαδου ως σχετιζόμενη με μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης T2D καθώς και βελτιωμένο μεταβολισμό της γλυκόζης».

Ποια είναι τα τελικά συμπεράσματα των μελετών;

Η μελέτη ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας για την χρήση των αντιοξειδωτικών και των φυτοχημικών ενώσεων στο διαβήτη καταλήγει συμπερασματικά (42):

«Τα δεδομένα έδειξαν ότι οι φυσικές ουσίες ή τα δραστικά συστατικά τους ρυθμίζουν τα μονοπάτια keap1/Nrf2/ARE και NFκB.

Μέσω των μονοπατιών αυτών, οι φυσικές ουσίες (αντιοξειδωτικά και φυτοχημικές ενώσεις), μειώνουν τις παραγωγές και τις δραστηριότητες των χημειοκινών, των αυξητικών παραγόντων, των κυτοκινών, και των μορίων πρόσφυσης. Έτσι μπορούν να βελτιώσουν την φλεγμονώδη αντίδραση.

Προτείνεται ότι η χρήση συνδυασμένων αντιοξειδωτικών ή ολόκληρων φυσικών φυτικών προϊόντων μπορεί να δείξει τα αναμενόμενα ευεργετικά αποτελέσματα σε ασθενείς με DM.

Δεδομένου ότι τα βιολογικά συστήματα είναι πάντα υπό οξειδωτικές και φλεγμονώδεις προσβολές λόγω της αλλαγής στον τρόπο ζωής και τη ρύπανση, τα αντιοξειδωτικά και τα αντιφλεγμονώδη μονοπάτια διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση υγιών περιβαλλόντων για τα κύτταρα και τα όργανα.

Για αυτό τον λόγο, η χρήση φυσικών ουσιών αυξάνει τα αντιοξειδωτικά και το αντιφλεγμονώδες σύστημα πριν από την εγκατάσταση ή την εμφάνιση ασθενειών.

Υπάρχει έλλειψη τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών χρησιμοποιώντας ολόκληρα φυσικά προϊόντα ή συνδυασμένα αντιοξειδωτικά στη διαχείριση του διαβήτη (DM). Επίσης, οι αποτελεσματικές δόσεις των φυτών ή των παραγώγων ή των εκχυλισμάτων τους δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι μελλοντικές εργασίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν τη χρήση φυσικών ουσιών ως συμπληρωματικές παρεμβάσεις εκτός από τυποποιημένες θεραπευτικές παρεμβάσεις, τη χρήση φυσικών ουσιών πριν από την εμφάνιση ασθένειας ή επιπλοκών του DM, και την εστίαση στην ανάπτυξη νέων συστατικών που λειτουργούν απευθείας στις οδούς Keap1/Nrf2/ARE/NFκB».

Βιβλιογραφία

  1. World Health Organization 2016, WHO Library Cataloguing-in-Publication Data, Global report on diabetes
  2. Definition, Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus and its Complications. Part 1: Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus (WHO/NCD/NCS/99.2). Geneva: World Health Organization; 1999.
  3. Bellamy L, Casas JP, Hingorani AD, Williams D. Type 2 diabetes mellitus after gestational diabetes: a systematic review and meta-analysis. Lancet. 2009;373:1773–1779.
  4. Diagnostic criteria and classification of hyperglycaemia first detected in pregnancy (WHO/NMH/MND/13.2). Geneva: World Health Organization; 2013.
  5. GBD 2013 Risk Factors Collaborators. Global, regional, and national comparative risk assessment of 79 behavioural, environmental and occupational, and metabolic risks or clusters of risks in 188 countries, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013. Lancet. 2015;386(10010):2287–323.
  6. IDF Diabetes Atlas, 6th ed. Brussels, International Diabetes Federation; 2013.
  7. Singh SR, Ahmad F, Lal A, Yu C, Bai Z, Bennett H. Efficacy and safety of insulin analogues for the management of diabetes mellitus: a meta-analysis. Canadian Medical Association Journal. 2009;180: (4)385–397.
  8. Smith-Spangler CM, Bhattacharya J, Goldhaber-Fiebert JD. Diabetes, its treatment, and catastrophic medical spending in 35 developing countries. Diabetes Care. 2012;35:(2)319–326.
  9. Bloom DE, Cafiero ET, Jané-Llopis E, Abrahams-Gessel S, Bloom LR, Fathima S, et al. The global economic burden of noncommunicable diseases (Working Paper Series). Geneva: Harvard School of Public Health and World Economic Forum; 2011.
  10. Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases. Report of a Joint WHO/FAO Expert Consultation. Geneva: World Health Organization; 2003.
  11. Johnsson, IW, Haglund B, Ahlsson F, Gustafsson J. A high birth weight is associated with increased risk of type 2 diabetes and obesity. Pediatric Obesity. 2015;10(2):77–83.
  12. Thent, Z. C., & Latiff, A. A. (2018). Savior of diabetes: Antioxidants. In Diabetes food plan: Intech Open.
  13. Asmat, U., Abad, K., & Ismail, K. (2016). Diabetes mellitus and oxidative stress—A concise review. Saudi Pharmaceutical Journal, 24, 547–553.
  14. Whincup PH, Kaye SJ, Owen CG, et al. Birth weight and risk of type 2 diabetes: a systematic review. Journal of the American Medical Association. 2008;300:2886–2897.
  15. Harder T, Rodekamp E, Schellong K, Dudenhausen JW, Plagemann A. Birth weight and subsequent risk of type 2 diabetes: a meta-analysis. American Journal of Epidemiology. 2007;165:849–857.
  16. Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases. Report of a Joint WHO/FAO Expert Consultation. Geneva: World Health Organization; 2003.
  17. Willi C, Bodenmann P, Ghali WA, Faris PD, Cornuz J. Active smoking and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Journal of the American Medical Association. 2007;298:(22)2654–2664.
  18. Bellamy L, Casas JP, Hingorani AD, Williams D. Type 2 diabetes mellitus after gestational diabetes: a systematic review and meta-analysis. Lancet. 2009;373: 1773–1779.
  19. Diagnostic criteria and classification of hyperglycaemia first detected in pregnancy (WHO/NMH/MND/13.2). Geneva: World Health Organization; 2013.
  20. Johnsson, IW, Haglund B, Ahlsson F, Gustafsson J. A high birth weight is associated with increased risk of type 2 diabetes and obesity. Pediatric Obesity. 2015;10(2):77–83.
  21. Merve Bacanli, Sevtap Aydin Dilsiza, Nurşen Başarana, A. Ahmet Başaranb, Effects of phytochemicals against diabetes, Adv Food Nutr Res. 2019;89: 209-238. doi: 10.1016/bs.afnr.2019.02.006.
  22. Michiels, C., Raes, M., Toussaint, O., & Remacle, J. (1994). Importance of Se-glutathione peroxidase, catalase, and Cu/Zn-SOD for cell survival against oxidative stress. Free Radical Biology and Medicine, 17, 235–248.
  23. Bacanlı, M., Goktaş, H. G., Başaran, N., Arı, N., & Başaran, A. A. (2016). Beneficial effects of commonly used phytochemicals in diabetes mellitus. ACTA Pharmaceutica Sciencia, 54(1), 54.
  24. , Bukhariya, V., Mehta, J., Bajaj, J., Charde, R., Charde, M., et al. (2011). Herbal remedies for diabetes: An overview. International Journal of Biomedical and Advance Research, 2, 57–58.
  25. Weseler, A. R., & Bast, A. (2010). Oxidative stress and vascular function: Implications for pharmacologic treatments. Current Hypertension Reports, 12, 154–161.
  26. Rains, J. L., & Jain, S. K. (2011). Oxidative stress, insulin signaling, and diabetes. Free Radical Biology and Medicine, 50, 567–575.
  27. Halliwell, B. (1994). Free radicals, antioxidants, and human disease: Curiosity, cause, or consequence? The Lancet, 344, 721–724.
  28. Duchen, M. R. (2004). Roles of mitochondria in health and disease. Diabetes, 53, S96–S102.
  29. Moussa, S. (2008). Oxidative stress in diabetes mellitus. Romanian Journal of Biochemistry, 18, 225–236.
  30. Kawamura, M., Heinecke, J. W., & Chait, A. (1994). Pathophysiological concentrations of glucose promote oxidative modification of low density lipoprotein by a superoxidedependent pathway. The Journal of Clinical Investigation, 94, 771–778.
  31. Tsai, E. C., Hirsch, I. B., Brunzell, J. D., & Chait, A. (1994). Reduced plasma peroxyl radical trapping capacity and increased susceptibility of LDL to oxidation in poorly controlled IDDM. Diabetes, 43, 1010–1014.
  32. Jiang, Z.-Y., Woollard, A. C., & Wolff, S. P. (1990). Hydrogen peroxide production during experimental protein glycation. FEBS Letters, 268, 69–71.
  33. Wolff, S. P., & Dean, R. (1987). Glucose autoxidation and protein modification.The potential role of ‘autoxidative glycosylation’ in diabetes. Biochemical Journal, 245, 243–250.
  34. Brownlee, M. (2001). Biochemistry and molecular cell biology of diabetic complications. Nature, 414, 813.
  35. Rains, J. L., & Jain, S. K. (2011). Oxidative stress, insulin signaling, and diabetes. Free Radical Biology and Medicine, 50, 567–575.
  36. Wright, E., Jr., Scism-Bacon, J., & Glass, L. (2006). Oxidative stress in type 2 diabetes:  The role of fasting and postprandial glycaemia. International Journal of Clinical Practice, 60, 308–314.
  37. Godin, D. V., Wohaieb, S. A., Garnett, M. E., & Goumeniouk, A. (1988). Antioxidant enzyme alterations in experimental and clinical diabetes. Molecular and Cellular Biochemistry, 84, 223–231.
  38. , Gleason, C. E., Tran, P. O. T., Harmon, J. S., & Robertson, R. P. (1999). Prevention of glucose toxicity in HIT-T15 cells and Zucker diabetic fatty rats by antioxidants. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 96, 10857–10862.
  39. Niels van der Schaft, Josje D. Schoufour, Jana Nano, Jessica C. Kiefte‑de Jong, Taulant Muka, Eric J. G. Sijbrands, M. Arfan Ikram, Oscar H. Franco, Trudy Voortman, Dietary antioxidant capacity and risk of type 2 diabetes mellitus, prediabetes and insulin resistance: the Rotterdam Study, European Journal of Epidemiology (2019) 34:853–861 https://doi.org/10.1007/s10654-019-00548-9
  40. Maritim AC, Sanders RA, Watkins JB. Diabetes, oxidative stress, and antioxidants: a review. J Biochem Mol Toxicol. 2003;17(1):24–38.
  41. Benzie IFF, Choi S-W. Antioxidants in Food. Adv Food Nutr Res. 2014;1(71):1–53.
  42. Noori Al-Waili, Hamza Al-Waili, Thia Al-Waili and Khelod Salom, Natural antioxidants in the treatment and prevention of diabetic nephropathy; a potential approach that warrants clinical trials, REDOX REPORT, 2017 VOL. 22, NO. 3, 99–118 http://dx.doi.org/10.1080/13510002.2017.1297885
  43. , Griendling K. Reactive oxygen species in the vasculature: molecular and cellular mechanisms. Hypertension. 2003;42: 1075–1081.
  44. Ceriello A, Esposito K, Piconi L, et al. Oscillating glucose is more deleterious to endothelial function and oxidative stress than mean glucose in normal and type 2 diabetic patients. Diabetes. 2008;57(5): 1349–1354.
  45. Elmarakby AA, Sullivan JC. Relationship between oxidative stress and inflammatory cytokines in diabetic nephropathy. Cardiovasc Ther. 2012;30: 49–59.
  46. Slatter D, Bolton C, Bailey A. The importance of lipid-derived malondialdehyde in diabetes mellitus. Diabetologia. 2000;43:550–557.
  47. Cederberg J, Basu S, Eriksson U. Increased rate of lipid peroxidation and protein carbonylation in experimental diabetic pregnancy. Diabetologia. 2001;44:766–774.
  48. Calvert JW, Jha S, Gundewar S, et al. Hydrogen sulfide mediates cardioprotection through Nrf2 signaling. Circ Res. 2009;105:365–374.
  49. Cachofeiro V, Goicochea M, de Vinuesa SG, et al. Oxidative stress and inflammation, a link between chronic kidney disease and cardiovascular disease. Kidney Int Suppl. 2008;111: S4–S9.
  50. Jeffrey AS, Maddalena LA, Merilovich M, Ellen LR (2014) A midlife crisis for the mitochondrial free radical theory of aging. Longev Healthspan 3(4):2046–2395
  51. Lobo V, Patil A, Phatak A, Chandra N (2010) Free radicals, antioxidants and functional foods: impact on human health. Pharmacogn Rev 4(8):118–126
  52. Maria GB, Letizia P, Massimo B, Andrea B (2016) Xanthine oxidoreductase-derived reactive species: physiological and pathological effects. Oxid Med Cell Longev 2016:3527579–3527587
  53. Corpas FJ, Barroso JB, Rı´o LA (2001) Peroxisomes as a source of reactive oxygen species and nitric oxide signal molecules in plant cells. Trends Plant Sci 6(4):145–150
  54. Woo CH, Eom YW, Yoo MH, You HJ, Han HJ, Song WK, Yoo YJ, Chun JS, Kim JH (2000) Tumor necrosis factor-alpha generates reactive oxygen species via a cytosolic phospholipase A2-linked cascade. J Biol Chem 13 275(41):32357–32362
  55. Olchawa MM, Pilat AK, Szewczyk GM, Sarna TJ (2016) Inhibition of phagocytic activity of ARPE-19 cells by free radical mediated oxidative stress. Free Radic Res 50(8):887–897
  56. Roxana Valdés-Ramos, Guadarrama-López Ana Laura, Martínez-Carrillo Beatriz Elina and Benítez-Arciniega Alejandra Donají, Vitamins and Type 2 Diabetes Mellitus, Endocrine, Metabolic & Immune Disorders – Drug Targets, 2015, 15, 54-63
  57. González-Ortiz, M.; Martínez-Abundis, E.; Robles-Cervantes, J.A.; Ramírez-Ramírez, V. and Ramos-Zavala, M.G. (2010) Effect of thiamine administration on metabolic profile, cytokines and inflammatory markers in drug-naïve patients with type 2 diabetes. Eur. J. Nutr., 50(2), 145-149.
  58. Rabbani, N.; Alam, S.S.; Riaz, S.; Larkin, J.R.; Akhtar, M.W.; Shafi, T. and Thornalley, P.J. (2009) High-dose thiamine therapy for patients with type 2 diabetes and microalbuminuria: a randomised, double-blind placebo-controlled pilot study. Diabetologia, 52(2), 208-212.
  59. (2010) Vitamin B6: A Molecule for Human Health? Molecules, 15, 442-459.
  60. Ahn, H.J.; Min, K.W. and Cho, Y.O. (2011) Assessment of vitamin B(6) status in Korean patients with newly diagnosed type 2 diabetes. Nutr. Res. Pract., 5(1), 34-39.
  61. Song, Y., Cook, N.R., Albert, C.M., Van Denburgh, M. and Manson, J.E. (2009) Effect of homocysteine-lowering treatment with folic Acid and B vitamins on risk of type 2 diabetes in women: a randomized, controlled trial. Diabetes, 58(8), 1921-1928.
  62. Polizzi, F.C.; Andican, G.; Çetin, E.; Civelek, S.; Yumuk, V. and Burçak, G. (2012) Increased DNA-glycation in type 2 diabetic patients: the effect of thiamine and pyridoxine therapy. Exp Clin Endocrinol Diabetes, 120(6), 329-334.
  63. Smolek, M.K.; Notaroberto, N.F.; Jaramillo, A.G. and Pradillo, L.R. (2013) Intervention with vitamins in patients with nonproliferative diabetic retinopathy: a pilot study. Clin Ophthalmol, 7, 1451-1458.
  64. Zhong-Chong, Z.; Hou, J. and Chen-ShengY. (2009) The Vitamin Nicotinamide: Translating Nutrition into Clinical Care. Molecules, 14(9), 3446-3485.
  65. Julius, U. and Fischer, S. (2013) Nicotinic acid as a lipid-modifying drug – a review. Atheroscler. Suppl., 14(1), 7-13.
  66. Song, W.L. and FitzGerald, G.A. (2013) Niacin, an old drug with a new twist. J. Lipid. Res., 54(10), 2586-2594
  67. Tavintharan, S.; Woon, K.; Pek, L.T.; Jauhar, N.; Dong, X.; Lim, S.C. and Sum, C.F. (2011) Niacin results in reduced monocyte adhesion in patients with type 2 diabetes mellitus. Atherosclerosis, 215(1), 176-179.
  68. Sazonov, V.; Maccubbin, D.; Sisk, C.M. and Canner, P.L. (2013) Effects of niacin on the incidence of new onset diabetes and cardiovascular events in patients with normoglycaemia and impaired fasting glucose. Int. J. Clin. Pract., 67(4), 297-302.
  69. O’Leary, F. and Samman, S. (2010) Vitamin B12 in Health and Disease. Nutrients, 2, 299-316.
  70. Al-Maskari, M.Y.; Waly, M.I.; Ali, A.; Al-Shuaibi, Y.S. and Ouhtit, A. (2012) Folate and vitamin B12 deficiency and hyperhomocysteinemia promote oxidative stress in adult type 2 diabetes. Nutrition, 28(7-8), e23-e26.
  71. Ben Ahmed, H.; Bouzid, K.; Hassine, M.; Saadi, O.; Bahlous, A.; Abdelmoula, J.; Baccar, H; and Ben Mami. Ben Miled, F. (2014) Prevalence of non-conventional cardiovascular risk factors in Tunisian diabetics. Presse. Med., 43(1), e9-e16
  72. Molina, M.; González, R.; Folgado, J., Real, J.T., Martínez-Hervás, S., Priego, A., Lorente, R., Chaves, F.J. and Ascaso, J.F. (2013) Correlation between plasma concentrations of homocysteine and diabetic polyneuropathy evaluated with the Semmes-Weinstein monofilament test in patients with type 2 diabetes mellitus [Article in Spanish]. Med. Clin. (Barc), 141(9), 382-386.
  73. Li, J.; Shi, M.; Zhang, H.; Yan, L.; Xie, M.; Zhuang, L.; Zhu, Y. and Chen, J. (2012) Relation of homocysteine to early nephropathy in patients with Type 2 diabetes. Clin. Nephrol., 77(4), 305-10.
  74. Jianbo, L.; Yuche, C.; Ming, S.; Jingrong, T.; Qing, D.; Yu, Z.; Jiawei, C. and Hongxing, W. (2011) Association of homocysteine with peripheral neuropathy in Chinese patients with type 2 diabetes. Diabetes Res. Clin. Pract., 93(1), 38-42.
  75. Ukinc, K.; Ersoz, H.O.; Karahan, C.; Erem, C.; Eminagaoglu, S.; Hacihasanoglu, A.B.; Yilmaz, M. and Kocak, M. (2009) Methyltetrahydrofolate reductase C677T gene mutation and hyperhomocysteinemia as a novel risk factor for diabetic nephropathy. Endocrine, 36(2), 255-261.
  76. Satyanarayana, A.; Balakrishna, N.; Pitla, S.; Reddy, P.Y.; Mudili, S.; Lopamudra, P.; Suryanarayana, P.; Viswanath, K.; Ayyagari, R. and Reddy, G.B. (2011) Status of B-vitamins and homocysteine in diabetic retinopathy: association with vitamin-B12 deficiency and hyperhomocysteinemia. PLoS One, 6(11), e26747.
  77. de Jager, J.; Kooy, A.; Lehert, P.; Wulffelé, M.G.; van der Kolk, J.; Bets, D.; Verburg, J.; Donker, A.J. and Stehouwer, C.D. (2010) Long term treatment with metformin in patients with type 2 diabetes and risk of vitamin B-12 deficiency: randomised placebo controlled trial. BMJ, 340, c2181.
  78. Pierce, S.A.; Chung, A.H. and Black, K.K. (2012) Evaluation of vitamin B12 monitoring in a veteran population on long-term, highdose metformin therapy. Ann. Pharmacother., 46(11), 1470-6.
  79. Reinstatler, L.; Qi, Y.P.; Williamson, R.S.; Garn, J.V. and Oakley, G.P. Jr. (2012) Association of biochemical B deficiency with metformin therapy and vitamin B supplements: the National Health and Nutrition Examination Survey, 1999-2006. Diabetes Care, 35(2), 327-333.
  80. Xu, Q.; Pan, J.; Yu, J.; Liu, X.; Liu, L.; Zuo, X.; Wu, P.; Deng, H.; Zhang, J. and Ji. A. (2013) Meta-analysis of methylcobalamin alone and in combination with lipoic acid in patients with diabetic peripheral neuropathy. Diabetes Res. Clin. Pract., 101(2), 99-105.
  81. Crider, K.S.; Yang, T.P.; Berry, R.J. and Bailey, L.B. (2012) Folate and DNA Methylation: A Review of Molecular Mechanisms and the Evidence for Folate’s Role. Adv. Nutr., 3, 21-38.
  82. Lazalde-Ramos, B.P.; Zamora-Perez, A.L.; Sosa-Macías, M.; Guerrero-Velázquez, C. and Zúñiga-González, G.M. (2012) DNA and oxidative damages decrease after ingestion of folic acid in patients with type 2 diabetes. Arch. Med. Res., 43(6), 476-781.
  83. Gargari, B.P.; Aghamohammadi, V. and Aliasgharzadeh, A. (2011) Effect of folic acid supplementation on biochemical indices in overweight and obese men with type 2 diabetes. Diabetes Res. Clin. Pract., 94(1), 33-38.
  84. Smolek, M.K.; Notaroberto, N.F.; Jaramillo, A.G. and Pradillo, L.R. (2013) Intervention with vitamins in patients with nonproliferative diabetic retinopathy: a pilot study. Clin Ophthalmol, 7, 1451-1458.
  85. Aghamohammadi, V.; Gargari, B.P. and Aliasgharzadeh, A. (2011) Effect of folic acid supplementation on homocysteine, serum total antioxidant capacity, and malondialdehyde in patients with type 2 diabetes mellitus. J. Am. Coll. Nutr., 30(3), 210-215.
  86. Vujosevic, S.; Radojevic N.; Aligrudic S. and Bozovic D. (2014) Relationship between 25-Hydroxyvitamin D and Newly Diagnosed Type 2 Diabetes Mellitus in Postmenopausal Women with Osteoporosis. Med. Princ. Pract., 23, 229–233.
  87. Eriksson, J.G.; Hemio, K.; Hamalainen, H.; Harkonen, P.; Keinanen-Kiukaanniemi, S.; Laakso, M.; Louheranta, A.; Mannelin, M.; Paturi, M.; Sundvall, J.; Valle, T.T.; Uusitupa, M.; Tuomilehto, J. and Finnish Diabetes Preventiont Study Group. (2006) Sustained reduction in the incidence of type 2 diabetes by lifestyle Arnson, Y., Amital, H. and Shoenfeld, Y. (2007) Vitamin D and autoimmunity: new aetiological and therapeutic considerations. Ann. Rheum. Dis., 66(9), 1137-1142.
  88. Reinstatler, L.; Qi, Y.P.; Williamson, R.S.; Garn, J.V. and Oakley, G.P. Jr. (2012) Association of biochemical B12 deficiency with metformin therapy and vitamin B12 supplements: the National Health and Nutrition Examination Survey, 1999-2006. Diabetes Care, 35(2), 327-333.
  89. Xu, Q.; Pan, J.; Yu, J.; Liu, X.; Liu, L.; Zuo, X.; Wu, P.; Deng, H.; Zhang, J. and Ji. A. (2013) Meta-analysis of methylcobalamin alone and in combination with lipoic acid in patients with diabetic peripheral neuropathy. Diabetes Res. Clin. Pract., 101(2), 99-105.
  90. Vujosevic S. Borozan intervention: follow-up of the Finnish Diabetes Prevention Study. Lancet, 368(9548), 1673-1679.
  91. Pittas, A.G.; Lau, J.; Hu, F.B. and Dawson-Hughes, B. (2007) The role of vitamin D and calcium in type 2 diabetes. A systematic review and meta-analysis. J. Clin. Endocrinol. Metab., 92(6), 2017-2029.
  92. Mitri, J. and Pittas, AG. (2014) Vitamin D and diabetes.Endocrinol. Metab. Clin. North. Am., 43(1), 205-32
  93. Mathie u, C.; Gysemans, C.; Giulietti, A. and Bouillon, R. (2005) Vitamin D and diabetes. Diabetologia, 48(7), 1247-1257.
  94. Seshadri, K.G.T and Rajendran, B. A. (2011) Role of Vitamin D on Diabetes. J. Endocrinol. Metab., 1(2), 47-56.
  95. Stadlmayr, A.; Aigner, E.; Huber-Schönauer, U.; Niederseer, D.; Zwerina, J.; Husar-Memmer, E.; Hohla, F.; Schett, G.; Patsch, W. and Datz, C. (2014) Relations of vitamin D status, gender and type 2 diabetes in middle-aged Caucasians. Acta Diabetol. [Epub ahead of print]
  96. Pittas, A.G.; Harris, S.S.; Stark, P.C. and Dawson-Hughes, B. (2007) The effects of calcium and vitamin D supplementation on blood glucose and markers of inflammation in nondiabetic adults. Diabetes Care, 30(4), 980-986.
  97. Shab-Bidar, S.; Neyestani, T.R.; Djazayery, A.; Eshraghian, M.R.; Houshiarrad, A.; Gharavi, A.; Kalayi, A.; Shariatzadeh, N.; Zahedirad, M.; Khalaji, N. and Haidari, H. (2011) Regular consumption of vitamin D-fortified yogurt drink (Doogh) improved endothelial biomarkers in subjects with type 2 diabetes: a randomized double-blind clinical trial. BMC Med., 9, 125.
  98. Ghavamzadeh, S.; Mobasseri, M. and Mahdavi R., (2014) The Effect of Vitamin D Supplementation on Adiposity, Blood Glycated Hemoglobin, Serum Leptin and Tumor Necrosis Factor-α in Type 2 Diabetic Patients. Int. J. Prev. Med., 5(9), 1091-1098.
  99. Neyestani, T.R.; Nikooyeh B.; Alavi-Majd, H.; Shariatzadeh, N.; Kalayi, A.; Tayebinejad, N.; Heravifard, S.; Salekzamani, S. and Zaedirad, M. (2012) Improvement of vitamin D status via daily intake of fortified yogurt drink either with or without extra calcium ameliorates systemic inflammatory biomarkers, including adipokines, in subjects with type 2 diabetes. J. Clin. Endocrinol. Metab., 97(6), 2001-2011.
  100. Witham, M.D.; Dove, F.J.; Dryburgh, M.; Sugden, J.A.; Morris, A.D. and Struthers A.D. (2010) The effect of different doses of vitamin D3 on markers of vascular health in patients with type 2 diabetes: a randomized controlled trial. Diabetologia, 53, 2112-2119.
  101. D on insulin resistance in patients with type 2 diabetes, Diabetol. Metab. Syndr., 5(1), 8.
  102. de Boer, I.H.; Tinker, L.F.; Connelly, S.; Curb, J.D.; Howard, B.V.; Kestenbaum, B.; Larson, J.C.; Manson, J.E.; Margolis, K.L.; Siscovick, D.S.; Weiss, N.S. and Women’s Health Initiative Investigators. (2008) Calcium plus vitamin D supplementation and the risk of incident diabetes in the Women’s Health Initiative. Diabetes Care, 31(4), 701-707.
  103. Oh, J.; Weng, S.; Felton, S.K.; Bhandare, S.; Riek, A.; Butler, B.; Proctor, B.M.; Petty, M.; Chen, Z.; Schechtman, K.B.; Bernal-Mizrachi, L. and Bernal-Mizrachi, C. (2009) 1,25(OH)2 vitamin d inhibits foam cell formation and suppresses macrophage cholesterol uptake in patients with type 2 diabetes mellitus. Circulation, 120(8), 687-698.
  104. Joergensen, M.G.; Schmedes, M.D.; Tarnow, A.L.; Parving, H.H.and Rossing, P. (2010) Vitamin D levels and Mortality in Type 2 Diabetes. Diabetes Care, 33(10), 2238-2243.
  105. Griz L.; Bandeira F.; Gabbay M.A.; Dib, S.; Carvalho, E.F. (2014) Vitamin D and diabetes mellitus: an update 2013. Arq Bras. Endocrinol. Metab., 58(1), 1-8.
  106. Isaia, G.; Giorgino, R.; Rini, G.B.; Bevilacqua, M.; Maugeri, D. and Adami, S. (2003) Prevalence of hypovitaminosis D in elderly women in Italy: clinical consequences and risk factors. Osteoporos Int., 14 (7), 577-582.
  107. Gradinaru, D.; Borsa, C.; Lunesco, C.; Margina, D.; Prda, D.I. and Jansen, E. (2012) Vitamin D status and oxidative stress markers in the elderly with impaired fastin glucose and type 2 diabetes mellitus. Aging Clin. Exp. Res., 24(6), 595-602.
  108. Hirani, V.; Cumming, R.G.; Le Couteur, D.G.; Naganathan, M.; Blyth, F.; Handelsman, D.J.; Waite, L.M. and Seibel, M.J. (2014) Low Levels of 25-Hydroxy Vitamin D and Active 1,25 Dihydroxyvitamin D Independently Associated with Type 2 Diabetes Mellitus in Older Australian Men: The Concord Health and Ageing in Men Project. J. Am. Geriatr. Soc., 62(9), 1747-1747.
  109. Bruyère, O.; Cavalier, E.; Souberbielle, J-C.; Bischoff-Ferrari, H.; Beaudart, C.; Buckinx, F.; Reginster, J.Y. and Rizzoli, R. (2014) Effects of vitamin D in the elderly population: current status and perspectives. Arch Public Health., 72(1), 3.  
  110. Mandl, J.; Szarka, A.; Bángheyl, G. (2009) Vitamin C: update on physiology and pharmacology. B. J. Pharmacol., 157, 1097-1110.
  111. Odum, E.P.; Ejilemele, A.A. and Wakwe, V.C. (2012) Antioxidant status of type 2 diabetic patients in Port Harcourt, Nigeria. Niger. J. Clin. Pract., 15(1), 55-58.
  112. Sundaram, R.K.; Bhaskar, A.; Vijayalingam, S.; Viswanathan, M.; Mohan, R. and Shanmugasundaram, K.R. (1996) Antioxidant status and lipid peroxidation in type II diabetes mellitus with and without complications. Clin. Sci. (Lond), 90(4), 255-260.
  113. Carter, P.; Gray, L.J.; Talbot, D.; Morris, D.H.; Khunti, K. and Davies, M.J. (2013) Fruit and vegetable intake and the association with glucose parameters: a cross-sectional analysis of the Let’s Prevent Diabetes Study. Eur. J. Clin. Nutr., 67(1), 12-17.
  114. Mazloom, Z.; Hejazi, N.; Dabbaghmanesh, M.H.; Tabatabaei, H.R.; Ahmadi, A. and Ansar, H. (2011) Effect of vitamin C supplementation on postprandial oxidative stress and lipid profile in type 2 diabetic patients. Pak. J. Biol. Sci., 14(19), 900-904.
  115. Gokhale, N.H.; Acharya, A.B.; Patil, V.S.; Trivedi, D.J. and Thakur, S.L. (2013) A short-term evaluation of the relationship between plasma ascorbic acid levels and periodontal disease in systemically healthy and type 2 diabetes mellitus subjects. J. Diet. Suppl., 10(2), 93-104.
  116. Mazloom, Z.; Ekramzadeh, M. and Hejazi, N. (2013) Efficacy of supplementary vitamins C and E on anxiety, depression and stress in type 2 diabetic patients: a randomized, single-blind, placebocontrolled  trial. Pak. J. Biol. Sci., 16(22), 1597-1600.
  117. Rafighi, Z.; Shiva A.; Arab, S. and Mohd Yousof, R. (2013) Association of dietary vitamin C and E intake and antioxidant enzymes in type 2 diabetes mellitus patients. Glob. J. Health Sci., 5(3), 183-187.
  118. Colombo ML. (2010) An Update on Vitamin E, Tocopherol and Tocotrienol – Perspectives. Molecules, 15, 2103-2113 (b) Kataja-Tuomola, M.K., Kontto, J.P., Männistö, S., Albanes, D. and Virtamo, J. (2011) Intake of antioxidants and risk of type 2 diabetes in a cohort of male smokers. Eur. J. Clin. Nutr., 65(5), 590-597
  119. Polidori, M.C.; Mecocci, P.; Stahl, W.; Parente, B.; Cecchetti, R.; Cherubini, A.; Cao, P.; Sies, H. and Senin, U. (2000) Plasma levels of lipophilic antioxidants in very old patients with type 2 diabetes. Diabetes Metab. Res. Rev., 16(1), 15-19.
  120. Ebesunun, M.O. and Obajobi, E.O. (2012) Elevated plasma homocysteine in type 2 diabetes mellitus: a risk factor for cardiovascular diseases. Pan. Afr. Med. J., 12, 48.
  121. Rafighi, Z.; Shiva A.; Arab, S. and Mohd Yousof, R. (2013) Association of dietary vitamin C and E intake and antioxidant enzymes in type 2 diabetes mellitus patients. Glob. J. Health Sci., 5(3), 183-187.
  122. Illison, V.K.; Rondó, P.H.; de Oliveira, A.M.; D’Abronzo, F.H. and Campos, K.F. (2011) The relationship between plasma alphatocopherol concentration and vitamin E intake in patients with type 2 diabetes mellitus. Int. J. Vitam. Nutr. Res., 81(1), 12-20.
  123. Espe, K.M.; Raila, J.; Henze, A.; Blouin, K.; Schneider, A.; Schmiedeke, D.; Krane, V.; Pilz, S.; Schweigert, F.J.; Hocher, B.; Wanner, C.; Drechsler. C. and German Diabetes and Dialysis Study Investigators. (2013) Low plasma α-tocopherol concentrations and adverse clinical outcomes in diabetic hemodialysis patients. Clin. J. Am. Soc. Nephrol., 8(3), 452-458.
  124. Blum, S.; Vardi, M.; Brown, J.B.; Russell, A.; Milman, U.; Shapira, C.; Levy, N.S.; Miller-Lotan, R.; Asleh, R. and Levy, A.P. (2010) Vitamin E reduces cardiovascular disease in individuals with diabetes mellitus and the haptoglobin 2-2 genotype. Pharmacogenomics, 11(5), 675-684.
  125. Farbstein, D.; Blum, S.; Pollak, M.; Asaf, R.; Viener, H.L.; Lache, O.; Asleh, R.; Miller-Lotan, R.; Barkay, I.; Star, M.; Schwartz, A.; Kalet-Littman, S.; Ozeri, D.; Vaya, J.; Tavori, H.; Vardi, M.; Laor, A.; Bucher, S.E.; Anbinder, Y.; Moskovich, D.; Abbas, N.; Perry, N.; Levy, Y. and Levy, A.P. (2011) Vitamin E therapy results in a reduction in HDL function in individuals with diabetes and the haptoglobin 2-1 genotype. Atherosclerosis, 219(1), 240-244.
  126. Goldenstein, H.; Levy, N.S.; Lipener, Y.T. and Levy, A.P. (2013) Patient selection and vitamin E treatment in diabetes mellitus. Expert Rev. Cardiovasc. Ther., 11(3), 319-326.
  127. Vardi, M.; Blum, S. and Levy, A.P. (2012) Haptoglobin genotype and cardiovascular outcomes in diabetes mellitus – natural history of the disease and the effect of vitamin E treatment. Meta-analysis of the medical literature. Eur. J. Intern. Med., 23(7), 628-632.
  128. de Oliveira, A.M.; Rondó, P.H.; Luzia, L.A.; D’Abronzo, F.H. and Illison, V.K. (2011) The effects of lipoic acid and α-tocopherol supplementation on the lipid profile and insulin sensitivity of patients with type 2 diabetes mellitus: a randomized, doubleblind, placebo-controlled trial. Diabetes Res. Clin. Pract., 92(2), 253-260.
  129. Suksomboon, N.; Poolsup, N. and Sinprasert, S. (2011) Effects of vitamin E supplementation on glycaemic control in type 2 diabetes: systematic review of randomized controlled trials. J. Clin. Pharm. Ther., 36(1), 53-63.
  130. Maier, H.M.; Ilich, J,Z.; Kim, J.S. and Spicer, M.T. (2013) Nutrition supplementation for diabetic wound healing: a systematic review of current literature. Skinmed, 11(4), 217-224.
  131. Shearer, M.J.; Fu, X. and Booth, S.L. (2012) Vitamin K Nutrition, Metabolism and Requierements: Current Concepts and Future Research. Adv. Nutr., 3, 182-195.
  132. Mahmoud Ahmed Ebada, Notila Fayed, Laila Fayeda, Souad Alkanja, Ahmed Abdelkarima, Haya Farwatia, Aya Hanafya, Ahmed Negidaa, Mohamed Ebadab and Yousef Noser, Efficacy of Alpha-lipoic Acid in The Management of Diabetes Mellitus: A Systematic Review and Meta-analysis, Iranian Journal of Pharmaceutical Research (2019), 18 (4): 2144-2156 DOI: 10.22037/ijpr.2019.1100842
  133. Bilska A and Włodek L. Lipoic acid – the drug of the future? Pharmacol. Rep. (2005) 57: 570–7.
  134. Jones W, Li X, Qu Z, Perriott L, Whitesell RR and May JM. Uptake, recycling, and antioxidant actions of α-lipoic acid in endothelial cells. Free Radic. Biol. Med. (2002) 33: 83–93.
  135. Zhao L and Hu FX. α-Lipoic acid treatment of aged type 2 diabetes mellitus complicated with acute cerebral infarction. Eur. Rev. Med. Pharmacol. Sci. (2014) 18: 3715-9.
  136. Hegazy SK, Tolba OA, Mostafa TM, Eid MA and El-Afify DR. Alpha-lipoic acid improves subclinical left ventricular dysfunction in asymptomatic patients with type 1 diabetes. Rev. Diabet. Stud. (2013) 10: 58–67.
  137. Costantino M, Guaraldi C, Costantino D, De Grazia S and Unfer V. Peripheral neuropathy in obstetrics: efficacy and safety of α-lipoic acid supplementation. Eur. Rev. Med. Pharmacol. Sci. (2014) 18: 2766–71.
  138. Yi X, Nickeleit V, James LR and Maeda N. α-Lipoic acid protects diabetic apolipoprotein E-deficient mice from nephropathy. J. Diabetes Complicat. (2011) 25: 193–201.
  139. Kandeil MA, Amin KA, Hassanin KA, Ali KM and Mohammed ET. Role of lipoic acid on insulin resistance and leptin in experimentally diabetic rats. J. Diabetes Complicat. (2011) 25: 31–8.
  140. Ziegler D, Hanefeld M, Ruhnau KJ, Meissner HP, Lobisch M, Schütte K and Gries FA. Treatment of symptomatic diabetic peripheral neuropathy with the anti-oxidant alpha-lipoic acid. A 3-week multicentre randomized controlled trial (ALADIN Study). Diabetologia (1995) 38: 1425–33.
  141. Ziegler D, Hanefeld M, Ruhnau KJ, Hasche H, Lobisch M, Schütte K, Kerum G and Malessa R. Treatment of symptomatic diabetic polyneuropathy with the antioxidant alpha-lipoic acid: a 7-month multicenter randomized controlled trial (ALADIN III Study). ALADIN III Study Group. Alpha-Lipoic Acid in Diabetic Neuropathy. Diabetes Care (1999) 22:  1296–301.
  142. Han T, Bai J, Liu W and Hu Y. Therapy of endocrine disease: a systematic review and meta-analysis of -lipoic acid in the treatment of diabetic peripheral neuropathy. Eur. J. Endocrinol. (2012) 167: 465–71.
  143. Fazel Nabavi, S., Thiagarajan, R., Rastrelli, L., Daglia, M., Sobarzo-Sanchez, E., Alinezhad, H., et al. (2015). Curcumin: A natural product for diabetes and its complications. Current Topics in Medicinal Chemistry, 15, 2445–2455.
  144. Parsamanesh, N., Moossavi, M., Bahrami, A., Butler, A. E., & Sahebkar, A. (2018). Therapeutic potential of curcumin in diabetic complications. Pharmacological Research, 136, 181–193.
  145. Zhang, D.-W., Fu, M., Gao, S.-H., & Liu, J.-L. (2013). Curcumin and diabetes: A systematic review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2013, 1–16.
  146. Best, L., Elliott, A. C., & Brown, P. D. (2007). Curcumin induces electrical activity in rat pancreatic β-cells by activating the volume-regulated anion channel. Biochemical Pharmacology, 73, 1768–1775.
  147. Guo, S., Meng, X.-W., Yang, X.-S., Liu, X.-F., Ou-Yang, C.-H., & Liu, C. (2018). Curcumin administration suppresses collagen synthesis in the hearts of rats with experimental diabetes. Acta Pharmacologica Sinica, 39, 195.
  148. Soetikno, V., Sari, F. R., Sukumaran, V., Lakshmanan, A. P., Mito, S., Harima, M., et al. (2012). Curcumin prevents diabetic cardiomyopathy in streptozotocin-induced diabeticrats: Possible involvement of PKC–MAPK signaling pathway. European Journal of Pharmaceutical Sciences, 47, 604–614.
  149. , Khaleel, S. A., Balah, A., & Baky, N. A. A. (2019). Curcumin augments the cardioprotective effect of metformin in an experimental model of type I diabetes mellitus; impact of Nrf2/HO-1 and JAK/STAT pathways. Biomedicine & Pharmacotherapy, 109, 2136–2144.
  150. Francesca Pivari, Alessandra Mingione, Caterina Brasacchio and Laura Soldati, Curcumin and Type 2 Diabetes Mellitus: Prevention and Treatment, Nutrients 2019, 11, 1837; doi:10.3390/nu11081837
  151. Ali Roohbakhsh, Gholamreza Karimi, Mehrdad Iranshahi, Carotenoids in the treatment of diabetes mellitus and its complications: A mechanistic review, Biomedicine & Pharmacotherapy 91 (2017) 31–42
  152. K. Ylonen, G. Alfthan, L. Groop, C. Saloranta, A. Aro, S.M. Virtanen, Dietary intakes and plasma concentrations of carotenoids and tocopherols in relation to glucose metabolism in subjects at high risk of type 2 diabetes: the Botnia Dietary Study, Am. J. Clin. Nutr. 77 (6) (2003) 1434–1441.
  153. T. Coyne, T.I. Ibiebele, P.D. Baade, C.S. McClintock, J.E. Shaw, Metabolic syndrome and serum carotenoids: findings of a cross-sectional study in Queensland, Australia, Br. J. Nutr. 102 (11) (2009) 1668–1677.
  154. I. Sluijs, E. Cadier, J.W. Beulens, A.D. van der, A.M. Spijkerman, Y.T. van der Schouw, Dietary intake of carotenoids and risk of type 2 diabetes, Nutr. Metab. Cardiovasc. Dis. 25 (4) (2015) 376–381.
  155. K. Suzuki, Y. Ito, S. Nakamura, J. Ochiai, K. Aoki, Relationship between serum carotenoids and hyperglycemia: a population-based cross-sectional study, J. Epidemiol. 12 (5) (2002) 357–366.
  156. L. Brazionis, K. Rowley, C. Itsiopoulos, K. O’Dea, Plasma carotenoids and diabetic retinopathy, Br. J. Nutr. 101 (2) (2009) 270–277.
  157. Ebru Öztürka, Ayşe Kübra Karaboğa Arslan, Mükerrem Betül Yerer, Anupam Bishayee, Resveratrol and diabetes: A critical review of clinical studies, Biomedicine & Pharmacotherapy 95 (2017) 230–234
  158. Omid Asbaghi, Faezeh Fouladvand, Michael J. Gonzalez, Vahideh Aghamohammadi, Razieh Choghakhori, Amir Abbasnezhad, The effect of green tea on C-reactive protein and biomarkers of oxidative stress in patients with type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis, Complementary Therapies in Medicine 46 (2019) 210–216, https://doi.org/10.1016/j.ctim.2019.08.019
  159. Moher D, Liberati A, Tetzlaff J, Altman DG, Group P. Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: The PRISMA statement. 2010; 2010.
  160. Guerrero-Beltra´n CE, Caldero´n-Oliver M, Pedraza-Chaverri J, Chirino YI. 2012. Protective effect of sulforaphane against oxidative stress: recent advances. Exp Toxicol Pathol. 64:503–508.
  161. Kaminski BM, Steinhilber D, Stein JM, Stein JM, Ulrich S. 2012. Phytochemicals resveratrol and sulforaphane as potential agents for enhancing the anti-tumor activities of conventional cancer therapies. Curr Pharm Biotechnol. 13:137–146.
  162. Tortorella SM, Royce SG, Licciardi PV, Karagiannis TC. 2015. Dietary sulforaphane in cancer chemoprevention: the role of epigenetic regulation and HDAC inhibition. Antioxid Redox Signal. 22:1382–1424.
  163. Dinkova-Kostova AT, Kostov RV. 2012. Glucosinolates and isothiocyanates in health and disease. Trends Mol Med. 18:337–347.
  164. Bhakkiyalakshmi E, Sireesh D, Rajaguru P, Paulmurugan R, Ramkumar KM. 2015. The emerging role of redox-sensitive Nrf2-Keap1 pathway in diabetes. Pharmacol Res. 91:104–114.
  165. Maeda S, Matsui T, Ojima A, Takeuchi M, Yamagishi S. 2014. Sulforaphane inhibits advanced glycation end product-induced pericyte damage by reducing expression of receptor for advanced glycation end products. Nutr Res. 34:807–813.
  166. Sho-Ichi Yamagishi & Takanori Matsui, Protective role of sulphoraphane against vascular complications in diabetes, PHARMACEUTICAL BIOLOGY, 2016 http://dx.doi.org/10.3109/13880209.2016.1138314  
  167. Yaser Khajebishak, Laleh Payahoo, Mohammadreza Alivand, Beitollah Alipour, Punicic acid:Apotential compoundof pomegranate seed oil in Type 2 diabetes mellitus management Mini Review, J Cell Physiol. 2018;1–9, DOI: 10.1002/jcp.27556
  168. Pablo Pe´rez-Martınez, Dimitri P. Mikhailidis, Vasilios G. Athyros, Monica Bullo, Patrick Couture, Marıa I. Covas, Lawrence de Koning, Javier Delgado-Lista, Andre´s Dıaz-Lopez, Christian A. Drevon, Ramon Estruch, Katherine Esposito, Montserrat Fito, Marta Garaulet, Dario Giugliano, Antonio Garcıa-Rıos, Niki Katsiki, Genovefa Kolovou, Benoıt Lamarche, Maria Ida Maiorino, Guillermo Mena-Sanchez, Araceli Mu~noz-Garach, Dragana Nikolic, Jose´ M. Ordovas, Francisco Pe´rez-Jime´nez, Manfredi Rizzo, Jordi Salas-Salvado, Helmut Schro¨ der, Francisco J. Tinahones, Rafael de la Torre, Ben van Ommen, Suzan Wopereis, Emilio Ros, and Jose´ Lopez-Miranda, Lifestyle recommendations for the prevention and management of metabolic syndrome: an international panel recommendation, Nutrition ReviewsVR Vol. 75(5):307–326 doi:10.1093/nutrit/nux014
  169. Guang-Jiang Shi, Yan Li, Qiu-Hua Cao, Hong-Xi Wu, Xin-Ying Tang, Xing-Hua Gao, Jian-Qiang Yu, Zhen Chenc, Yong Yang, In vitro and in vivo evidence that quercetin protects against diabetes and its complications: A systematic review of the literature, Biomedicine & Pharmacotherapy 109 (2019) 1085–1099, https://doi.org/10.1016/j.biopha.2018.10.130
  170. K. Liu, F. Mei, Y. Wang, N. Xiao, L. Yang, Y. Wang, J. Li, F. Huang, J. Kou, B. Liu, Quercetin oppositely regulates insulin‐mediated glucose disposal in skeletal muscle under normal and inflammatory conditions: the dual roles of AMPK activation, Mol. Nutr. Food Res. 60 (2016) 551–565.
  171. H.N. Choi, S.M. Jeong, G.H. Huh, J.I. Kim, Quercetin ameliorates insulin sensitivity and liver steatosis partly by increasing adiponectin expression in ob/ob mice, Food Sci. Biotechnol. 24 (2015) 273–279.
  172. L Schwingshackl, A-M Lampousi, MP Portillo, D Romaguera, G Hoffmann and H Boeing, Olive oil in the prevention and management of type 2 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis of cohort studies and intervention trials, Nutrition & Diabetes (2017) 7, e262; doi:10.1038/nutd.2017.12

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *