Select Your Style

Choose View Style

  • Full
  • Boxed

Choose Colour style

  • skyblue
  • green
  • blue
  • coral
  • cyan
  • eggplant
  • pink
  • slateblue
  • gold
  • red

Μελέτη ανασκόπησης: Αντιοξειδωτικά και η Δυνητική Χρήση τους ως Συμπληρωματική Αγωγή στην Θεραπεία της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας

Στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nutrients, δημοσιεύθηκε από τους Elzbieta Dorota Miller και συνεργάτες ανασκόπηση μελέτης της διεθνούς βιβλιογραφίας για την δυνητική χρήση των αντιοξειδωτικών ως συμπληρωματική αγωγή στην σκλήρυνση κατά πλάκας(1).

Σύμφωνα με τους Miller, E., Bielekova, B.; Martin, R. και Ohl, K. και συνεργάτες, «Η σκλήρυνση κατά πλάκας (MS) είναι μια σύνθετη νευροεκφυλιστική νόσος με ετερογενή κλινική πορεία που χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενες υποτροπές ή/και εξέλιξη. Η έναρξη της σκλήρυνσης κατά πλάκας έχει παρατηρηθεί συνήθως σε άτομα ηλικίας από 20 έως 40 ετών».

Οι Miller, E. και συνεργάτες, Bielekova, B. και συνεργάτες, Martin, R. και Ohl, K. επίσης περιγράφουν ότι, «Στη σκλήρυνση κατά πλάκας, μπορούν να παρατηρηθούν ορισμένες παθοφυσιολογικές διεργασίες στο κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ), συμπεριλαμβανομένης της χρόνιας φλεγμονής, του οξειδωτικού στρες, της διαταραχής του φράγματος αίματος-εγκεφάλου (blood–brain barrier BBB), της αξονικής και νευρωνικής βλάβης, της απομυελίνωσης, της επαναμυελίνωσης και των συστημάτων επισκευής (2–4). Η απομυελίνωση των αξόνων εκδηλώνεται με αποκλεισμό της επαγωγής σήματος και μόνιμες διαδικασίες φλεγμονής».

Οι Bendszus, M. και συνεργάτες στην μελέτη τους περιγράφουν ότι, «Αν και η παθογένεση της σκλήρυνσης κατά πλάκας δεν είναι ακόμη πλήρως γνωστή, περιγράφεται ως φλεγμονώδης απομυελινωτική νόσος και η αξονική βλάβη του ΚΝΣ συσχετίζεται άμεσα με την εντατικοποίηση των φλεγμονωδών διεργασιών και του οξειδωτικού στρες (5)».

Οι Kempuraj, D. και συνεργάτες αναλύουν ότι, «Εκτός από τις διεργασίες απομυελινοποίησης, η σταδιακή απώλεια ολιγοδενδροκυττάρων που είναι υπεύθυνα για τις διαδικασίες επαναμυελίνωσης και την επιβίωση των αξόνων είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό της παθολογίας της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Τόσο η χρόνια όσο και η υποτροπιάζουσα μικρογλοιακή φλεγμονή επιδρά στην απομυελίνωση και στον εκφυλισμό των αξόνων. Συγκεκριμένη ομάδα κυττάρων τα κύτταρα APCs, μπορούν να διεγείρουν ή να καταστείλουν την έκφραση της ανοσολογικής απόκρισης, και θεωρείται ότι η μικρογλοία του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ) είναι το τυπικό περιβάλλον για την ανάπτυξή τους. Ωστόσο, οι μοριακές διεργασίες που οδηγούν σε αξονική και νευρωνική βλάβη στη σκλήρυνση κατά πλάκας δεν είναι ακόμη κατανοητές (6)».

Οι Lublin, F.D. και Reingold, S.C Lublin, F.D. και συνεργάτες και Dutta, R. και συνεργάτες στις μελέτες τους περιγράφουν ότι, «Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι δύσκολη στην παρακολούθηση της, λόγω της πολλαπλότητας των κλινικών συμπτωμάτων της, του ρυθμού εξέλιξης και των διαφόρων απαντήσεων στη θεραπεία, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την ύπαρξη αρκετών παθογόνων μηχανισμών. Λόγω της ιδιαίτερα ετερογενούς φύσης και της απρόβλεπτης κλινικής πορείας, η νόσος χαρακτηρίζεται από υποτροπές και ύφεση κλινικών συμπτωμάτων, με σταδιακή συσσώρευση της όποιας δυσλειτουργίας ως αποτέλεσμα της ελλιπούς ανάκαμψης κατά τη διάρκεια της ύφεσης. Η συμβουλευτική επιτροπή της Εθνικής Εταιρείας Σκλήρυνσης κατά Πλάκας (NMSS), η οποία ορίστηκε το 1996, όρισε τέσσερις κλινικούς τύπους: υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα (RR), δευτερογενής προοδευτική (SP), πρωτογενής προοδευτική (PP) και προοδευτική υποτροπιάζουσα (PR) (7).

Ωστόσο, το 2014, ο Lublin et al. και οι συνεργάτες στην μελέτη τους πρότειναν: «μια τροποποίηση της ταξινόμησης των τύπων, διαιρώντας τους τύπους σε υποτροπιάζουσα σκλήρυνση κατά πλάκας (RRMS) και προοδευτική MS (SPMS και PPM), με ενεργούς ή ανενεργούς υποτύπους και στα δύο(7-9).

Ποια είναι αιτιολογία της σκλήρυνσης κατά πλάκας;

Σύμφωνα Cramer, S.P. και συνεργατών, «Η αιτιολογία της σκλήρυνσης κατά πλάκας παραμένει άγνωστη, αλλά είναι πιθανότατα ένας συνδυασμός γενετικών, αυτό-ανοσολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων επιδρώντας έτσι την διαταραγμένη ανοσολογική απόκριση».

Σύμφωνα με την μελέτη των Cramer, S.P. και συνεργατών: «Σε γενικές γραμμές, ο παθολογικός μηχανισμός της σκλήρυνσης κατά πλάκας βασίζεται στις μεταβολές του ανοσοποιητικού συστήματος, διαταραχές του φράγματος αίματος-εγκεφάλου (blood–brain barrier BBB), διήθηση μεγάλων ποσοτήτων λευκοκυττάρων, απομυελίνωση, και συνεπώς οδηγεί στο θάνατο των αξόνων / νευρώνων. Ένα σημαντικό στοιχείο του ΚΝΣ είναι το BBB και το φράγμα εγκεφαλονωτιαίου υγρού (BCSFB), το οποίο ρυθμίζει την ενεργό μεταφορά μορίων και κυττάρων μεταξύ του κυκλοφορικού και του νευρικού συστήματος. Και τα δύο αυτά είναι υπεύθυνα για τη ρύθμιση της μεταβολικής ομοιόστασης του ΚΝΣ.

Από τι αποτελείται ο εγκαφαλονωτιαίος φραγμός (ΒΒΒ);

Οι Cramer, S.P. και συνεργάτες περιγράφουν ότι, «Το φράγμα BBB αποτελείται κυρίως από συστατικά εξωκυττάριου δικτύου και διάφορους τύπους κυττάρων που χαρακτηρίζονται από κανάλια σύνδεσης τα λεγόμενα gup junctions, (π.χ., ενδοθηλιακά κύτταρα, μικρογλοία, αστροκύτταρα, και περικύτταρα) (10)».

Τι ρόλο έχουν τα  Τ λεμφοκύτταρα στην εξέλιξη της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας;

Οι Cramer, S.P. και συνεργάτες στην μελέτη τους αναλύουν τα δεδομένα για την επίδραση της λειτουργίας των Τ λεμφοκυττάρων στο ΚΝΣ: «Πιστεύεται ότι τα Τ λεμφοκύτταρα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην έναρξη και εξέλιξη της νόσου. Αυτενεργά κύτταρα Τ διεισδύουν στο ΚΝΣ και απελευθερώνουν από τα οργανίδιά τους μια μεγάλη ποσότητα προ-φλεγμονωδών κυτοκινών που ενεργοποιούν τα μακροφάγα, οδηγώντας στη φλεγμονή της λευκής ουσίας και, κατά συνέπεια, στην καταστροφή της μυελίνης. Μια ισχυρή αυτοάνοση αντίδραση προκαλεί μια μαζική εισροή προ-φλεγμονωδών κυττάρων στο διαταραγμένο BBB και διεγείρει τα κύτταρα της μικρογλοίας επιταχύνοντας την καταστροφή της μυελίνης και τελικά συμβάλλει στην διαμόρφωση απομυελινωτικών βλαβών.

Η χρόνια ενεργοποίηση των κυττάρων της μικρογλοίας (που υπάρχουν στον εγκέφαλο) διευκολύνει την αυξημένη διαπερατότητα του BBB, προκαλώντας ενίσχυση της διήθησης των περιφερικών μακροφάγων. Επιπλέον, η διέγερση των Τ βοηθητικών (Th) λεμφοκυττάρων (πιθανώς Th1, υποστηρίζοντας κυρίως την κυτταρική ανταπόκριση) και η σύνθεση των λεμφοκινών, όπως η ιντερφερόνη- (IFN-) και η ιντερλευκίνη-2 (IL- 2), προκαλούν τα β λεμφοκύτταρα να μετατραπούν σε κύτταρα πλάσματος. Σε αυτή τη μορφή, τα β κύτταρα μπορούν να παράγουν αυτοαντισώματα που είναι υπεύθυνα για τη νευροεκφυλιστική διαδικασία, οδηγώντας έτσι στην καταστροφή του στρώματος της μυελίνης των νευρικών ινών(10)».

Το οξειδωτικό στρες στην σκλήρυνση κατά πλάκας

Οι μελέτες των Lee, D.H. και συνεργατών, Gilgun-Sherki, Y. Και συνεργατών, Van Horssen, J. και συνεργατών, Van der Goes, A. και συνεργατών, Ortiz, G.G. και συνεργατών και Larochelle, C. και συνεργατών και οι αναφορές σε αυτές περιγράφουν ότι, «Η Οξειδωτική Βλάβη εμπλέκεται στον εκφυλισμό των κυττάρων σε όλα τα στάδια της σκλήρυνσης κατά πλάκας, δηλαδή, στην υποτροπή και εξέλιξη. Αναγνωρίζεται δε, ως η παρουσία ενεργών και αργά διευρυνόμενων βλαβών, τόσο στη λευκή όσο και στην φαιά ουσία (12–17)».

Σύμφωνα με τις μελέτες των παραπάνω επιστημόνων, «Το οξειδωτικό στρες είναι ένας από τους κύριους παράγοντες κυτταρικής βλάβης στο γηράσκουν ΚΝΣ, στη χρόνια φλεγμονή, καθώς και σε αγγειακές και νευροεκφυλιστικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων όλων των σταδίων της σκλήρυνσης κατά πλάκας».

Το οξειδωτικό στρες προκαλούμενο από τις οξειδωτικές ρίζες οξυγόνου και αζώτου στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Οι μελέτες των Lee, D.H. και συνεργατών, Gilgun-Sherki, Y. Και συνεργατών, Van Horssen, J. και συνεργατών, Van der Goes, A. και συνεργατών, Ortiz, G.G. και συνεργατών και Larochelle, C. και συνεργατών και οι αναφορές σε αυτές περιγράφουν ότι, «Κατά τη διάρκεια των διαδικασιών για την προσπάθεια ανάσχεσης και επισκευής του κατεστραμμένου νευρικού ιστού, λαμβάνει χώρα μια ιδιαίτερα έντονη αλληλουχία γεγονότων, που έχουν ως αποτέλεσμα την υπερβολική παραγωγή από φαγοκύτταρα, φλεγμονωδών κυτοκινών και αντιδρώντων ριζών οξυγόνου (ROS, οξειδωτικές ρίζες οξυγόνου), καθώς και οξειδωτικές ρίζες αζώτου (RNS). Η υπερβολική παραγωγή ROS και RNS οδηγεί σε μετανάστευση λευκοκυττάρων, την συνεπικουρούμενη βλάβη ολιγοδενδριτικών κυττάρων και αξονική βλάβη. Το οξειδωτικό στρες επίσης, προκαλεί βλάβη στις πρωτεΐνες των βασικών κυτταρικών συστατικών, τα λιπίδια και τα νουκλεϊκά οξέα, με αποτέλεσμα το κυτταρικό θάνατο από την απόπτωση(12-17)».

Οι μελέτες των Gimsa, U. Και συνεργατών, Phaniendra, A. και συνεργατών, Lassmann, H. και συνεργατών και Contestabile, A. και συνεργατών και στις αναφορές τους περιγράφουν ότι, «Τα πιο πολυάριθμα κύτταρα στο νευρικό σύστημα είναι τα αστροκύτταρα, τα οποία αποτελούν περίπου το 90% του πληθυσμού του ΚΝΣ. Συμμετέχουν στις σημαντικότερες φυσιολογικές λειτουργίες, οι οποίες περιλαμβάνουν την ομοιόσταση και τη διατήρηση της ακεραιότητας BBB, την μυελινοποίηση και τις λειτουργίες που ρυθμίζουν την νευροδιαβίβαση των νευρώνων. Αναλύεται δε, ο μηχανισμός της δράσης των οξειδωτικών ριζών αζώτου και οι επιδράσεις αυτών στα αστροκύτταρα και εν συνεχεία στα υπόλοιπα κύτταρα του ΚΝΣ(18-21)».  

Τι ρόλο παίζει το οξειδωτικό στρες στην φάση της υποτροπής της νόσου;

Οι μελέτες των Mahad, D. και συνεργατών, McFarland, R. και συνεργατών, Nita, M. και συνεργατών, Bhattacharyya, A. και συνεργατών και Gilgun-Sherk, Y. συνεργατών, αναλύουν τον μηχανισμό όπου:  «Κατά τη διάρκεια της υποτροπής στο πρώιμο στάδιο της σκλήρυνσης κατά πλάκας, το οξειδωτικό στρες είναι ο βασικός παράγοντας που εμπλέκεται στη φλεγμονή και την οξειδωτική ενεργοποίηση της μικρογλοίας. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του προοδευτικού σταδίου, ενισχύονται επίσης οι διαδικασίες γήρανσης, όπως η χρόνια μιτοχονδριακή βλάβη ή η συσσώρευση μετάλλων, όπως ο σίδηρος (καταλυτικός ο ρόλος του για τις αντιδράσεις των ελεύθερων ριζών) στον εγκέφαλο και μπορούν να προκαλέσουν τον σχηματισμό απομυελινωτικών βλαβών(22).

Τι ρόλο έχουν τα μιτοχόνδρια στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας;

Η μελέτη των McFarland, R. και συνεργατών αναλύει τις ενεργειακές ανάγκες των νευρικών κυττάρων και αποσαφηνίζει την σημαντικότητα των μιτοχονδρίων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα από την μελέτη των επιστημόνων: «Οι νευρώνες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το μεταβολισμό της οξειδωτικής  φωσφορυλίωσης για την παραγωγή της κυτταρικής ενέργειας με την μορφή του ATP και είναι πολύ ευαίσθητοι στις βιοενεργειακές διακυμάνσεις.

Προκειμένου να τροφοδοτηθεί με ATP η αντλία καλίου νατρίου, οι άξονες των νευρώνων καταναλώνουν ένα τεράστιο ποσό ενέργειας την μορφή του ATP. Η δράση αυτή έχει ως στόχο να αφαιρέσει τα ιόντα νατρίου που περνούν στο εσωτερικό του άξονα κατά τη διάρκεια της νευρικής ώσης. Ως εκ τούτου, ο μεγαλύτερος αριθμός των μιτοχονδρίων βρίσκεται σε προσυναπτικές τοποθεσίες, όπου οι ανάγκες για ενέργεια είναι ιδιαίτερα υψηλές. Ο εγκέφαλος είναι  ιδιαίτερα εκτεθειμένος σε αλλαγές στο σχήμα και τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και το ΚΝΣ(23)».

Πώς επιδρά το οξειδωτικό στρες στην λειτουργία των μιτοχονδρίων;

Σύμφωνα με τις μελέτες των Nita, M. και συνεργατών, Bhattacharyya, A. και συνεργατών και Gilgun-Sherk, Y. και συνεργατών: «Το οξειδωτικό στρες συμβάλλει στις αλλαγές στη μιτοχονδριακή λειτουργία, κυρίως παρεμβαίνοντας σε διάφορα ενζυμικά συστήματα της αναπνευστικής αλυσίδας(24), το πιο ευάλωτο από τα οποία είναι η κυκλοοξυγενάση 1 επίσης γνωστή ως μιτοχονδριακό σύμπλεγμα (Complex) IV(25)».

Η μελέτη των Gilgun-Sherk, Y. και συνεργατών έδειξε ότι, «Υπάρχουν και άλλες ενζυματικές οδοί, όπως η οξειδάση της ξανθίνης, η NADPH-οξειδάση, λιποξυγενάση (LO), καθώς και μη ενζυματικοί μηχανισμοί από την αυτοοξείδωση των κατεχολαμινών, που προκαλούν την παραγωγή ελεύθερων ριζών. Αυτοί οι μηχανισμοί επιδρούν στον μεταβολισμό της ενέργειας και προκαλούν μείωση των επιπέδων της τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP). Αυτό ενισχύεται σταδιακά και συμβάλλει έτσι στην δυσλειτουργία των νεύρων και στην νευροεκφύλιση. (26)».

ΟΙ Αντιοξειδωτικές Ενώσεις (Βιοδραστικές Ενώσεις) ως Συμπληρωματική Αγωγή στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Οι αντιοξειδωτικές ενώσεις ανήκουν στην κατηγορία των Βιοδραστικών ενώσεων. Το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ορίσει ως: «Βιοδραστικές Ενώσεις, εκείνες τις ενώσεις που ως συστατικά σε τρόφιμα ή συμπληρώματα διατροφής, εκτός από εκείνα που απαιτούνται για την κάλυψη των βασικών ανθρώπινων διατροφικών αναγκών, είναι υπεύθυνα για τις αλλαγές στην κατάσταση της υγείας(27)».

Σύμφωνα με τους Elzbieta Dorota Miller και συνεργάτες, «Αρκετές ασθένειες έχουν συσχετιστεί με οξειδωτικό στρες, γεγονός που υποδηλώνει ότι είναι ένας από τους παράγοντες που θα μπορούσε να αποτελέσει την απαρχή για πολλές ασθένειες. Αντίστοιχα τα αντιοξειδωτικά, πιθανά, θα μπορούσαν να είναι μια πρόσθετη προσέγγιση.

Ωστόσο, ενώ η βασική έρευνα και προκλινικές μελέτες υποστηρίζουν αυτή την άποψη, οι κλινικές μελέτες εξακολουθούν να παράγουν αμφιλεγόμενα αποτελέσματα. Η παθοφυσιολογική πολυπλοκότητα της σηματοδότησης ROS/RNS στον άνθρωπο οφείλεται πιθανότατα στην παρουσία συννοσηροτήτων.

Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η αντιοξειδωτική ενίσχυση είναι ευεργετική in vitro και in vivo σε ζωικά μοντέλα για σκλήρυνση κατά πλάκας. Ως εκ τούτου, θεωρείται ότι τα αντιοξειδωτικά θα μπορούσαν να είναι μια πιθανή επιπλέον προσέγγιση για την σκλήρυνσης κατά πλάκας(1)».

Η Κουρκουμίνη και ο ρόλος της στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Σύμφωνα με τους Aggarwal, B.B. και συνεργάτες, «Η κουρκουμίνη (διφερουλουμενάνιο) είναι το κύριο ενεργό συστατικό του κουρκουμά, η οποία προήλθε από το ρίζωμα του φυτού της Ανατολικής Ινδίας, Curcuma longa. Η εμπορικά διαθέσιμη κουρκουμίνη είναι μια κρυσταλλική ένωση με ένα φωτεινό πορτοκαλί-κίτρινο χρώμα, που περιέχει τρία κύρια συστατικά: κουρκουμίνη (77%), demethoxycurcumin (17%), και bisdemethoxycurcumin (3%), τα οποία είναι γνωστά ως κουρκοιμινειδή (curcuminoids) (28).

Οι Barry, J. και συνεργάτες στην μελέτης αναλύουν ότι, «Η κουρκουμίνη έχει λιπόφιλα χαρακτηριστικά και είναι σε θέση να περάσει μέσα από όλες τις κυτταρικές μεμβράνες, και ως εκ τούτου είναι σε θέση να ασκήσει ενδοκυτταρική ευεργετική δράση(29-30).

Ένα βήμα παραπάνω οι Miller, E. και συνεργάτες στην δημοσίευσή τους καταγράφουν ότι, « Η κουρκουμίνη είναι σε θέση να διασχίσει το BBB και να ρυθμίσει την ομοιόσταση του μικροπεριβάλλοντος του ΚΝΣ αναστέλλοντας το βασικό προφλεγμονώδες μονοπάτι έκκρισης κυτοκινών(31).

Οι ερευνητικές ομάδες των Miller, E. και συνεργατών και Dattilo, S. και συνεργατών περιγράφουν τις δράσεις της κουρκουμίνης και αναλύουν ότι, «Η κουρκουμίνη έχει ευρύ θεραπευτικό δυναμικό, κατέχει αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και επιτρέπει την άμεση αποτοξίνωση του ROS (φορτίου οξειδωτικών ριζών).

Η αντιφλεγμονώδη επίδραση και νευροπροστετευτική δράση έχουν αξιολογηθεί σε πολλές νευροεκφυλιστικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης της νόσου του Alzheimer (AD), της νόσου του Πάρκινσον (PD) και της σκλήρυνσης κατά πλάκας(30).

Η κουρκουμίνη ενεργοποιεί πολλά αντιοξειδωτικά συστήματα, όπως ο παράγοντας ερυθροειδούς 2 που σχετίζονται με τον παράγοντα 2 (Nrf2), hemeoxygenase1 (HMOX-1), πρωτεΐνες σοκ του συστήματος 70 (Hsp70s), και την θειορεδοξίνη, προκαλώντας νευροπροστατευτική δράση. Πιθανά θα μπορούσε να είναι μια καινοτόμο προσέγγιση για την συμπληρωματική παρέμβαση σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες(31, 32)».

Η Βιταμίνη D3 και ο ρόλος της στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Οι εργασία των Bikle, D.D. και συνεργατών αναλύει ότι, «Η βιταμίνη D είναι μια στεροειδή ένωση που μεταβολίζεται στο δέρμα, στο συκώτι, και στα νεφρά. Για να επιτευχθεί η βιολογική δράση της, η βιταμίνη D πρέπει να μεταβολισθεί στην ορμονικά ενεργή μορφή της, η οποία είναι γνωστή ως 1,25-διυδροξυ-χολοκαλσιφερόλη (1,25-(OH)2D3).

Αυτή είναι μια διαδικασία μετασχηματισμού δύο βημάτων. Πρώτον, η βιταμίνη D3 υδροξυλιώνεται από το ένζυμο 25-υδροξυλάση–CYP2R1 σε 25-υδροξυχολοκαλσιφερόλη (25(OH)D3), η οποία είναι υπόστρωμα για 1-άλφα-υδροξυλάση, αποδίδοντας 1,25-(OH)2D3(33).

Το πρώτο βήμα συμβαίνει κυρίως στο ήπαρ, ενώ το δεύτερο βήμα λαμβάνει χώρα  κυρίως στα νεφρά. Ωστόσο, και άλλοι ιστοί, συμπεριλαμβανομένων των διαφόρων επιθηλιακών κυττάρων, των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, και ο παραθυρεοειδής αδένας διαθέτουν επίσης την ικανότητα να ενεργοποιήσουν την D σύμφωνα με τα παραπάνω βήματα(33).

Οι Dudani, S.J.Η και συνεργάτες περιγράφουν ότι, «η σημαντικότερη κυκλοφορούσα μορφή της βιταμίνης D3 είναι 25 (OH)D3. Η βιταμίνη D3 μπορεί να διαδραματίσει ανοσοτροποποιητικό ρόλο στο ΚΝΣ μέσω της ενεργοποίησης του υποδοχέα του VDR (Vitamin D Receptor), o οποίος είναι γνωστό ότι μεταβάλλει τη μεταγραφή, τον πολλαπλασιασμό και την λειτουργία των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος(34)».

Οι Munger, K.L. και συνεργάτες διεξήγαγαν επιδημιολογικές μελέτες σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας (n = 256) και, «κατέγραψαν σχέση μεταξύ της γεωγραφικής θέσης και της εμφάνισης της σκλήρυνσης κατά πλάκας(35)».

Οι Salzer, J. και συνεργάτες σε μελέτη τους στο έγκριτο περιοδικό Neuron περιγράφουν ότι, «Η βιταμίνη D έχει ανοσοτροποποιητικές ιδιότητες, μειώνοντας τη δραστηριότητα των TH1 κυττάρων και αυξάνοντας τη δραστηριότητα των TΗ2 και των Tregs κυττάρων, και ως εκ τούτου μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην αιτιολογία της σκλήρυνσης κατά πλάκας».

Στην ίδια μελέτη που διεξήχθη από το Salzer et al., σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας (n = 192) ανέφεραν ότι, «η παρουσία συγκεκριμένων επιπέδων της 25(OH)D3 στο πλάσμα που περιγράφεται στην μελέτη τους, συσχετίστηκε με μείωση του κινδύνου εμφάνισης της σκλήρυνσης κατά πλάκας, προτείνοντας ταυτόχρονα και τον μηχανισμό μέσω του οποίου επιτυγχάνεται η μείωση του οξειδωτικού στρες(36)».

Τα Ω-3 Πολυακόρεστα Λιπαρά Οξέα και ο ρόλος τους στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Οι δημοσιευμένες μελέτες των Simopoulos, A.P. και Gallai, V. και συνεργατών περιγράφουν ότι, «Τα ωμέγα-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (PUFAs) διαθέτουν ισχυρές ανοσοτροποποιητικές ιδιότητες, με τα πιο βιολογικά ισχυρά μέλη τους να είναι το EPA και DHA. Είναι δύο μορφές μακράς αλύσου των ωμέγα-3 PUFAs, και έχει αναφερθεί ότι μειώνουν τα επίπεδα των προ-φλεγμονωδών κυτοκινών που εκκρίνονται από τα μονοπύρηνα κύτταρα του περιφερικού αίματος (PBMC) στους ασθενείς με MS(37-38)».

Η κλινική δοκιμή μικρού μεγέθους, τυχαιοποιημένης, ελεγχόμενης φάσης ΙΙ που δημοσιεύθηκε από τον  Pantzaris et al. και συνεργάτες, «παρείχε στοιχεία για μια νέα φωτοχημική φόρμουλα που βασίζεται σε διατροφικές, μεταβολικές, ανοσολογικές και νευροβιολογικές οδούς που ενδεχομένως εμπλέκονται με την αιτιολογία της σκλήρυνσης κατά πλάκας και της εξέλιξης της νόσου. Έδειξαν ότι ο συνδυασμός πολλών συγκεκριμένων δραστικών συστατικών, συμπεριλαμβανομένου ενός μείγματος EPA, βιταμίνης Α, γ-τοκοφερόλης και άλλων συγκεκριμένων δραστικών μορίων σε ένα σταθερό σκεύασμα, μείωσε σημαντικά τα ετήσια ποσοστά υποτροπής και τον κίνδυνο παρατεταμένης εξέλιξης της αναπηρίας χωρίς να αναφερθούν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες (39)».

Μελέτες των Shinto, L. και συνεργατών και  Torkildsen, O. και συνεργατών έδωσαν αντικρουόμενα αποτελέσματα. Σύμφωνα με τους Elzbieta Dorota Miller  αξιολογώντας τα αποτελέσματα αυτά δηλώνουν ότι, «Σημαντικοί περιορισμοί στις κλινικές μελέτες (σχετικά με τον αριθμό των συμμετεχόντων ασθενών, ποικίλη πορεία της νόσου, και ακόμη και χρησιμοποιώντας τις κάψουλες αραβοσιτελαίου ως πρότυπο εικονικό φάρμακο που περιέχουν λινελαϊκό και ελαϊκό οξύ με πιθανές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες) δεν επιτρέπουν την απόρριψη της σημασίας των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων στη σκλήρυνση κατά πλάκας, αλλά σίγουρα δείχνουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα(1, 40, 41).

Τα Φλαβονοειδή και ο ρόλος τους στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Τα φλαβονοειδή, επίσης γνωστά ως βιοφλαβονοειδή, είναι πολύχρωμες πολυφαινόλες με αντιοξειδωτικές ιδιότητες που βρίσκονται στα φυτά, και κατηγοριοποιούνται με βάση τη χημική τους δομή σε φλαβονόλες, φλαβονές, φλαβανόνες, ισοφλαβόνες, κατεχίνες, ανθοκυανιδίνης και χαλκόνους.

Μελέτες των ερευνητών Karak, P., Zhang, S. και συνεργατών, Spagnuolo, C. και συνεργατών, Banjarnahor, S.D.S. και συνεργατών, Wu, D. και Aktas, O. και συνεργατών καταγράφουν ότι, «Τα φλαβονοειδή, όπως η κερσετίνη, η λουτεΐνη, η εσπερετίνη, το λυκοπένειο, η σουλφοραφάνη κ.α. ή τα εμπλουτισμένα εκχυλίσματα τους, μπορούν να μειώσουν την έκφραση προφλεγμονωδών κυτοκινών, συμπεριλαμβανομένων των IL-1, IL-6 και TNF-α(42-47)».

Η Ρεσβερατρόλη και ο ρόλος της στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Η ρεσβερατρόλη (trans-3,5,4′-trihydroxystilbene) είναι μια φυσική πολυφαινολική ένωση που βρίσκεται σε περισσότερα από 70 είδη φυτών όπως κόκκινα σταφύλια, βακκίνιο, και φιστίκια. Η Ρεσβερατρόλη έχει μελετηθεί ευρέως σε μελέτες όπως των  Pandey, K.B. και συνεργατών, Brito, P. και συνεργατών, Borra, M.T. και συνεργατών, de la Lastra, C.A. και συνεργατών και Shindler, K.S. και συνεργατών και περιγράφεται ότι, «η ρεσβερατρόλη παρουσιάζει μια σειρά από δράσεις, συμπεριλαμβανομένων της νευροπροστασίας, αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές, και αντιγηραντικές ιδιότητες (48-52).

Σύμφωνα με την μελέτη των Singh, N.P.Ο και συνεργατών για την εξακρίβωση του πιθανού μηχανισμού δράσης της ρεσβερατρόλης, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι, «Με την χορήγηση ρεσβερατρόλης σε ζωικό μοντέλο παρατηρήθηκε μείωση των κλινικών συμπτωμάτων και των φλεγμονωδών αντιδράσεων. Αυτό οφειλόταν κυρίως στην πρόκληση απόπτωσης σε ενεργοποιημένα Τ κύτταρα στο νωτιαίο μυελό και στη μείωση των προφλεγμονωδών μεσολαβητών(53)».

Σύμφωνα με τους Elzbieta Dorota Miller και συνεργάτες, «Αυτές οι μελέτες δείχνουν την πιθανότητα χρήσης ρεσβερατρόλης σε φλεγμονώδη και αυτοάνοσα νοσήματα (1)».

Οι β-Γλυκάνες και ο ρόλος της στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Μελέτη των Sofi S.A. και συνεργατών προσδιορίζει τι είναι οι -β-γλυκάνες και που βρίσκονται. Σύμφωνα με αυτή την μελέτη, «H β-γλυκάνη είναι ένας φυσικά διαθέσιμος πολυσακχαρίτης που βρίσκεται στο πίτουρο των σιταριών και δημητριακών. Η περιεκτικότητα σε β-γλυκάνες  είναι περίπου 7% σε κριθάρι, 5% στη βρώμη, 2% στη σίκαλη και λιγότερο από 1% στο σιτάρι. Βρίσκεται επίσης στο κυτταρικό τοίχωμα της ζύμης της αρτοποιίας, καθώς και ορισμένους τύπους μυκήτων(54).

Σύμφωνα με τις μελέτες των Chen, J. και συνεργατών, Grünebach, F. και συνεργατών, Lebron, F. και συνεργατών, Assanasen, C. και συνεργατών, Rondanelli, M. και συνεργατών, Salim, H.A. και συνεργατών και Kogan, G. και συνεργατών, «Η β-1,3 γλυκάνη ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτό επιτυγχάνεται ενισχύοντας την ικανότητα των μακροφάγων, των ουδετερόφιλων και των φυσικών κύτταρων δολοφόνων να ανταποκριθούν στην καταπολέμηση ενός ευρέος φάσματος εισβολέων.

Οι κυτταρικές αποκρίσεις που προκαλούνται από το β-γλυκάνη εξαρτώνται από συγκεκριμένες αλληλεπιδράσεις με διάφορους υποδοχείς στην επιφάνεια των κυττάρων (PRRs) του ανοσοποιητικού συστήματος, όπως υποδοχείς SRs, LacCer, το συμπλήρωμα του υποδοχέα 3 (CR3; CD11b/CD18) και dectin-1. Οι βιολογικοί μηχανισμοί που μπορούν να προκύψουν από αυτές τις αλληλεπιδράσεις και δράση στην ανοσολογική απάντηση ακόμη ερευνώνται(55-61).

Οι Elzbieta Dorota Miller και συνεργάτες καταλήγουν ότι, «Ωστόσο, δεν έχει μελετηθεί ποτέ όσον αφορά ο αντίκτυπος της χορήγησης β-γλυκάνης στην ανάπτυξη νευροεκφυλιστικών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένης και της σκλήρυνσης κατά πλάκας, στις οποίες η συμβολή του ανοσοποιητικού συστήματος διαδραματίζει καίριο ρόλο. Επί του παρόντος, υπάρχουν μόνο αναφορές από διαδικτυακούς τόπους, αλλά όχι επιδημιολογική μελέτη που να περιγράφει σχετικά με την πορεία της νόσου και τους πιθανούς μοριακούς μηχανισμούς(1)».

Ποιο είναι το συμπέρασμα της μελέτης ανασκόπησης;

Οι συντάκτες αυτής της μελέτης ανασκόπησης Elzbieta Dorota Miller και συνεργάτες καταλήγουν ότι, «Τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές ορισμένων από τις βιοδραστικές ενώσεις που περιγράφονται  παραπάνω, φαίνεται να έχουν επίδραση στην σκλήρυνση κατά πλάκας, όπως η βιταμίνη D3, τα ωμέγα-3 PUFAs, η κουρκουμίνη, η ρεσβερατρόλη και άλλες πολυφαινολικές ενώσεις. 

Οπωσδήποτε, απαιτείται περαιτέρω έρευνα προκειμένου να κατανοηθούν οι πιθανές προστατευτικές δράσεις που ασκούνται από τα αντιοξειδωτικά στην νευροεκφύλιση στην σκλήρυνση κατά πλάκας.

Τέτοιες μελέτες δεν θα οδηγήσουν μόνο στη βελτίωση της κατανόησης των μηχανισμών της νόσου, αλλά μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην εφαρμογή της κατάλληλης συμβουλής και στη θέσπιση νέων στόχων για καινοτόμες θεραπείες που παρέχουν ακόμα μεγαλύτερα θεραπευτικά οφέλη για τους ασθενείς που πάσχουν από σκλήρυνση κατά πλάκας».

Βιβλιογραφία

  1. , Angela Dziedzic, Joanna Saluk-Bijak and Michal Bijak, A Review of Various Antioxidant Compounds and their Potential Utility as Complementary Therapy in Multiple Sclerosis, Nutrients 2019, 11, 1528; doi:10.3390/nu11071528, www.mdpi.com/journal/nutrient
  2. Multiple sclerosis. Adv. Exp. Med. Biol. 2012, 724, 222–238. [CrossRef] [PubMed]
  3. Development of biomarkers in multiple sclerosis. Brain 2004, 127, 1463–1478. [CrossRef] [PubMed]
  4. ; Tenbrock, K.; Kipp, M. Oxidative stress in multiple sclerosis: Central and peripheral mode of action. Exp. Neurol. 2016, 277, 58–67. [CrossRef]
  5. Bendszus, M.; Storch-Hagenlocher, B. Multiple sclerosis and other demyelinating diseases. In Inflammatory Diseases of the Brain; Hähnel, S., Ed.; Springer: Berlin/Heidelberg, Germany, 2013; pp. 3–18.
  6. Kempuraj, D.; Thangavel, R.; Natteru, P.A.; Selvakumar, G.P.; Saeed, D.; Zahoor, H.; Zaheer, S.; Iyer, S.S.; Zaheer, A. Neuroinflammation induces neurodegeneration. J. Neurol. Neurosurg. Spine 2016, 1, 1003. [PubMed]
  7. Lublin, F.D.; Reingold, S.C. Defining the clinical course of multiple sclerosis: Results of an international survey. Neurology 1996, 46, 907–911. [CrossRef] [PubMed]
  8. Lublin, F.D.; Reingold, S.C.; Cohen, J.A.; Cutter, G.R.; Sørensen, S.P.; Thompson, A.J.;Wolinsky, J.S.; Balcer, L.J.;
  9. Dutta, R.; Trapp, B.D. Relapsing and progressive forms of multiple sclerosis—Insights from pathology. Curr. Opin. Neurol. 2014, 27, 271–278. [CrossRef] [PubMed]
  10. Simonsen, H.; Frederiksen, J.L.; Rostrup, E.; Larsson, H.B. Abnormal blood-brain barrier permeability in normal appearing white matter in multiple sclerosis investigated by MRI. Neuroimage Clin. 2013, 4, 182–189. [CrossRef] [PubMed]
  11. Engelhardt, B.; Ransoho, R.M. The ins and outs of T-lymphocyte tracking to the CNS: Anatomical sites and molecular mechanisms. Trends Immunol. 2005, 26, 485–495. [CrossRef]
  12. ; Gold, R.; Linker, R.A. Mechanisms of oxidative damage in multiple sclerosis and neurodegenerative diseases: Therapeutic modulation via fumaric acid esters. Int. J. Mol. Sci. 2012, 13, 11783–11803. [CrossRef] [PubMed]
  13. Melamed, E.; O en, D. The role of oxidative stress in the pathogenesis of multiple sclerosis: The need for efective antioxidant therapy. J. Neurol. 2004, 251, 261–268. [CrossRef] [PubMed]
  14. ; Witte, M.E.; Schreibelt, G.; deVries, H.E. Radical changes in multiple sclerosis pathogenesis. Biochim. Biophys. Acta 2011, 1812, 141–150. [CrossRef] [PubMed]
  15. ; Wouters, D.; Van Der Pol, S.M.; Huizinga, R.; Ronken, E.; Adamson, P.; Greenwood, J.; Dijkstra, C.D.; De Vries, H.E. Reactive oxygen species enhance the migration of monocytes across the blood-brain barrier in vitro. FASEB J. 2001, 15, 1852–1854. [CrossRef] [PubMed]
  16. ; Pacheco-Moisés, F.P.; Bitzer-Quintero, O.K.; Ramírez-Anguiano, A.C.; Flores-Alvarado, L.J.; Ramírez-Ramírez, V.; Macias-Islas, M.A.; Torres-Sánchez, E.D. Immunology and oxidative stress in multiple sclerosis: Clinical and basic approach. Clin. Dev. Immunol. 2013, 2013, 708659. [CrossRef] [PubMed]
  17. ; Alvarez, J.I.; Prat, A. How do immune cells overcome the blood-brain barrier in multiple sclerosis? FEBS Lett. 2011, 585, 3770–3780. [CrossRef] [PubMed]
  18. Gimsa, U.; Mitchison, N.A.; Brunner-Weinzierl, M.C. Immune privilege as an intrinsic CNS property: Astrocytes protect the CNS against T-cell-mediated neuroinflammation. Mediat. Inflamm. 2013, 2013, 320519. [CrossRef] [PubMed]
  19. Phaniendra, A.; Jestadi, D.B.; Periyasamy, L. Free Radicals: Properties, Sources, Targets, and Their Implication in Various Diseases. Indian J. Clin. Biochem. 2015, 30, 11–26. [CrossRef] [PubMed]
  20. Lassmann, H.; van Horssen, J. Oxidativestress  and  its impact on neurons and glia in multiple sclerosis lesions. Biochim. Biophys. Acta 2016, 1862, 506–510. [CrossRef] [PubMed]
  21. Contestabile, A.; Monti, B.; Polazzi, E. Neuronal-glial Interactions Define the Role of Nitric Oxide in Neural Functional Processes. Curr. Neuropharmacol. 2012, 10, 303–310. [CrossRef]
  22. ; Trapp, B.D.; Lassmann, H. Pathological mechanisms in progressive multiple sclerosis. Lancet Neurol. 2015, 14, 183–193. [CrossRef]
  23. ; Taylor, R.W.; Turnbull, D.M. A neurological perspective on mitochondrial disease. Lancet Neurol. 2010, 9, 829–840. [CrossRef]
  24. ; Grzybowski, A. The Role of the Reactive Oxygen Species and Oxidative Stress in the Pathomechanism of the Age-Related Ocular Diseases and Other Pathologies of the Anterior and Posterior Eye Segments in Adults. Oxid. Med. Cell. Longev. 2016, 2016, 3164734. [CrossRef]
  25. ; Chattopadhyay, R.; Mitra, S.; Crowe, S.E. Oxidative Stress: An Essential Factor in the Pathogenesis of Gastrointestinal Mucosal Diseases. Physiol. Rev. 2014, 94, 329–354. [CrossRef]
  26. ; Melamed, E.; O en, D. Oxidative stress induced-neurodegenerative diseases: The need for antioxidants that penetrate the blood brain barrier. Neuropharmacology 2001, 40, 959–975. [CrossRef]
  27. Pablo Pe´rez-Martınez, Dimitri P. Mikhailidis, Vasilios G. Athyros, Monica Bullo, Patrick Couture, Marıa I. Covas, Lawrence de Koning, Javier Delgado-Lista, Andre´s Dıaz-Lopez, Christian A. Drevon, Ramon Estruch, Katherine Esposito, Montserrat Fito, Marta Garaulet, Dario Giugliano, Antonio Garcıa-Rıos, Niki Katsiki, Genovefa Kolovou, Benoıt Lamarche, Maria Ida Maiorino, Guillermo Mena-Sanchez, Araceli Mu~noz-Garach, Dragana Nikolic, Jose´ M. Ordovas, Francisco Pe´rez-Jime´nez, Manfredi Rizzo, Jordi Salas-Salvado, Helmut Schro¨ der, Francisco J. Tinahones, Rafael de la Torre, Ben van Ommen, Suzan Wopereis, Emilio Ros*, and Jose´ Lopez-Miranda, Lifestyle recommendations for the prevention and management of metabolic syndrome: an international panel recommendation, Nutrition ReviewsVR Vol. 75(5):307–326 doi: 10.1093/nutrit/nux014
  28. Aggarwal, B.B.; Kumar, A.; Bharti, A.C. Anticancer potential of curcumin: Preclinical and clinical studies. Anticancer Res. 2003, 23, 363–398.
  29. Barry, J.; Fritz, M.; Brender, J.R.; Smith, P.E.; Lee, D.K.; Ramamoorthy, A. Determining the effects of lipophilic drugs on membrane structure by solid-state NMR spectroscopy: The case of the antioxidant curcumin. J. Am. Chem. Soc. 2009, 131, 4490–4498. [CrossRef]
  30. Garcia-Alloza, M.; Borrelli, L.A.; Rozkalne, A.; Hyman, B.T.; Bacskai, B.J. Curcumin labels amyloid pathology in vivo, disrupts existing plaques, and partially restores distorted neurites in an Alzheimer mouse model. J. Neurochem. 2007, 102, 1095–1104. [CrossRef]
  31. Miller, E.; Markiewicz, Ł.; Kabzi´ nski, J.; Odrobina, D.; Majsterek, I. Potential of redox therapies in neuro-degenerative disorders. Front. Biosci. 2017, 9, 214–234. [CrossRef]
  32. Dattilo, S.; Mancuso, C.; Koverech, G.; Di Mauro, P.; Ontario, M.L.; Petralia, C.C.; Petralia, A.; Maiolino, L.; Serra, A.; Calabrese, E.J.; et al. Heat shock proteins and hormesis in the diagnosis and treatment of neurodegenerative diseases. Immun. Ageing 2015, 12, 20. [CrossRef] [PubMed]
  33. ; Patzek, S.;Wang, Y. Physiological and pathophysiologic roles of extra renal CYP27b1: Case report and review. Bone Rep. 2018, 8, 255–267. [CrossRef] [PubMed]
  34. Dudani, S.J.; Kalhan, S.; Sharma, S.P. Vitamin D and multiple sclerosis: Potential pathophysiological role and clinical implications. Int. J. Appl. Basic Med. Res. 2011, 1, 71–74. [CrossRef]
  35. Munger, K.L.; Levin, L.I.; Hollis, B.W.; Howard, N.S.; Ascherio, A. Serum 25-hydroxyvitamin D levels and risk of multiple sclerosis. JAMA 2006, 296, 2832–2838. [CrossRef] [PubMed]
  36. Salzer, J.; Hallmans, G.; Nyström, M.; Stenlund, H.;Wadell, G.; Sundström, P. Vitamin D as a protective factor in multiple sclerosis. Neurology 2012, 79, 2140–2145. [CrossRef] [PubMed]
  37. Simopoulos, A.P. The importance of the ratio of omega-6/omega-3 essential fatty acids. Biomed. Pharmacother. 2002, 56, 365–379. [CrossRef]
  38. Gallai, V.; Sarchielli, P.; Trequattrini, A.; Franceschini, M.; Floridi, A.; Firenze, C.; Alberti, A.; Di Bene-detto, D.; Stragliotto, E. Cytokine secretion and eicosanoid production in the peripheral blood mononu-clear cells of MS patients undergoing dietary supplementation with n-3 polyunsaturated fatty acids. J. Neuroimmunol. 1995, 56, 143–153. [CrossRef]
  39. Pantzaris, M.C.; Loukaides, G.N.; Ntzani, E.E.; Patrikios, I.S. A novel oral nutraceutical formula of omega-3 and omega-6 fatty acids with vitamins (PLP10) in relapsing remitting multiple sclerosis: A randomised, double-blind, placebo-controlled proof-of-concept clinical trial. BMJ Open 2013, 3, e002170. [CrossRef]
  40. Shinto, L.; Marracci, G.; Mohr, D.C.; Bumgarner, L.; Murchison, C.; Senders, A.; Bourdette, D. Omega-3 Fatty Acids for Depression in Multiple Sclerosis: A Randomized Pilot Study. PLoS ONE 2016, 11, e0147195. [CrossRef]
  41. Torkildsen, O.; Wergeland, S.; Bakke, S.; Beiske, A.G.; Bjerve, K.S.; Hovdal, H.; Midgard, R.; Lilleås, F.; Pedersen, T.; Bjørnarå, B.; et al. !-3 fatty acid treatment in multiple sclerosis (OFAMS Study): A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Arch. Neurol. 2012, 69, 1044–1051. [CrossRef]
  42. . Biological activities of flavonoids: An overview. IJPSR 2019, 3, 1567–1574. [CrossRef]
  43. ; Qi, Y.; Xu, Y.; Han, X.; Peng, J.; Liu, K.; Sun, C.K. Protective e
    ect of flavonoid-rich extract from Rosa laevigata Michx on cerebral ischemia-reperfusion injury through suppression of apoptosis and inflammation. Neurochem. Int. 2013, 63, 522–532. [CrossRef] [PubMed]
  44. Moccia, S.; Russo, G.L. Anti-inflammatory effects of flavonoids in neurodegenerative disorders. Eur. J. Med. Chem. 2017. [CrossRef] [PubMed]
  45. Banjarnahor, S.D.S.; Artant, N. Antioxidant properties of flavonoids. Med. J. Indones. 2014, 23, 239–244. [CrossRef]
  46. Green tea EGCG, T-cell function, and T-cell-mediated autoimmune encephalomyelitis. J. Investig. Med. 2016, 64, 1213–1219. [CrossRef] [PubMed]
  47. ; Prozorovski, T.; Smorodchenko, A.; Savaskan, N.E.; Lauster, R.; Kloetze, P.M.; Infante-Duarte, C.; Brocke, S.; Zipp, F. Green tea epigallocatechin-3-gallate mediates T-cellular NF-kappa B inhibition and exerts neuroprotection in autoimmune encephalomyelitis. J. Immunol. 2004, 173, 5794–5800. [CrossRef] [PubMed]
  48. ; Rizvi, S.I. Anti-oxidative action of resveratrol: Implications for human health. Arab. J. Chem. 2011, 4, 293–298. [CrossRef]
  49. Almeida, L.M.; Dinis, T.C. The interaction of resveratrol with ferrylmyoglobin and peroxyni-trite; protection against LDL oxidation. Free Radic. Res. 2002, 36, 621–631. [CrossRef]
  50. ; Smith, B.C.; Denu, J.M. Mechanism of human SIRT1 activation by resveratrol. J. Biol. Chem. 2005, 280, 17187–17195. [CrossRef]
  51. ; Villegas, I. Resveratrol as an anti-inflammatory and anti-aging agent: Mechanisms and clinical implications. Mol. Nutr. Food Res. 2005, 49, 405–430. [CrossRef]
  52. Ventura, E.; Dutt, M.; Elliott, P.; Fitzgerald, D.C.; Rostami, A. Oral resveratrol reduces neuronal damage in a model of multiple sclerosis. J. Neuroophthalmol. 2010, 30, 328–339. [CrossRef]
  53. Singh, N.P.; Hegde, V.L.; Hofseth, L.J.; Nagarkatti, M.; Nagarkatti, P. Resveratrol (trans-3,5,40-trihy-droxystilbene) ameliorates experimental allergic encephalomyelitis, primarily via induction of apoptosis in T-cells involving activation of aryl hydrocarbon receptor and estrogen receptor. Mol. Pharmacol. 2007, 72, 1508–1521. [CrossRef]
  54. Sofi, S.A.; Singh, J.; Rafiq, S.  -Glucan and functionality: A review. EC Nutr. 2017, 10, 67–74.
  55. ; Seviour, R. Medicinal importance of fungal beta-(1!3), (1!6)-glucans. Mycol. Res. 2007, 111, 635–652. [CrossRef] [PubMed]
  56. Weck, M.M.; Reichert, J.; Brossart, P. Molecular and functional characterization of human Dectin-1. Exp. Hematol. 2002, 30, 1309–1315. [CrossRef]
  57. Vassallo, R.; Puri, V.; Limper, A.H. Pneumocystis carinii cell wall beta-glucans initiate macrophage inflammatory responses through NF-kappaB activation. J. Biol. Chem. 2003, 278, 25001–25008. [CrossRef] [PubMed]
  58. ; Mineo, C.; Seetharam, D.; Yuhanna, I.S.; Marcel, Y.L.; Connelly, M.; Williams, D.L.; de la Llera-Moya, M.; Shaul, P.W.; Silver, D.L. Cholesterol binding, eux, and a PDZ-interacting domain of scavenger receptor-BI mediate HDL-initiated signaling. J. Clin. Investig. 2005, 115, 969–977. [CrossRef] [PubMed]
  59. ; Opizzi, A.; Monteferrario, F. The biological activity of beta-glucans. Minerva Med. 2009, 100, 237–245. [PubMed]
  60. ; Abd-Allah, O.A.; Fararh, K.M. Clinicopathological study on the e
    ect of beta-glucan on hematological, immunological and biochemical changes in broiler chicks. Benha Vet. Med. J. 2011, 22, 68–77.
  61. ; Stasko, A.; Bauerova, K.; Polovka, M.; Soltes, L.; Brezova, V.; Navarova, J.; Mihalova, D. Antioxidant properties of yeast (1!3)- -glucan studied by electron paramagnetic resonance spectroscopy and its activity in the adjuvant arthritis. Carbohydr. Polym. 2005, 61, 18–28. [CrossRef]

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *